Trong bất kỳ công trình nào — từ tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại cho tới nhà xưởng sản xuất hay khu dân cư — bình chữa cháy luôn là thiết bị phòng vệ đầu tiên trước nguy cơ hỏa hoạn. Một đám cháy nhỏ, nếu được xử lý kịp thời bằng đúng loại bình chữa cháy, có thể giúp ngăn chặn tổn thất hàng trăm triệu đồng và bảo vệ an toàn tính mạng con người.
Thế nhưng, không phải ai cũng hiểu rõ mỗi loại bình chữa cháy được thiết kế cho mục đích gì, sử dụng ra sao, và nên đặt ở đâu. Việc lựa chọn sai loại bình – ví dụ dùng bình bột cho thiết bị điện tử hay dùng CO₂ ở nơi kín – có thể khiến tình huống trở nên nguy hiểm hơn.
Trong bài viết dưới đây, Poscom sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về những loại bình chữa cháy phổ biến nhất, đặc điểm – phạm vi ứng dụng – ưu và nhược điểm của từng loại, để bạn có thể đưa ra lựa chọn phù hợp và an toàn nhất cho công trình của mình.
Các loại bình chữa cháy phổ biến trên thị trường
1. Bình chữa cháy bột – lựa chọn phổ thông, hiệu quả cao
Bình chữa cháy bột là loại được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay nhờ tính linh hoạt và giá thành hợp lý. Bên trong bình chứa hỗn hợp bột khô (chủ yếu là muối vô cơ như NH₄H₂PO₄ hoặc NaHCO₃) cùng khí nén đẩy. Khi kích hoạt, bột được phun ra với áp lực cao, bao phủ vùng cháy, cắt nguồn oxy và dập tắt ngọn lửa nhanh chóng.
Loại bình này phù hợp với đám cháy do vật liệu rắn (A), chất lỏng dễ cháy (B), khí gas (C) và thiết bị điện dưới 500V.
Tuy nhiên, khi sử dụng sẽ để lại bụi bột trắng và không thích hợp cho môi trường có nhiều thiết bị điện tử chính xác hoặc khu vực cần đảm bảo vệ sinh.
Ứng dụng: Nhà xưởng, gara ô tô, kho hàng, văn phòng, khu dân cư.
2. Bình chữa cháy khí CO₂ – an toàn cho thiết bị điện tử
Khác với bình bột, bình CO₂ sử dụng khí cacbonic nén ở áp suất cao. Khi phun ra, CO₂ bay hơi mạnh, làm hạ nhiệt độ và loại bỏ oxy xung quanh đám cháy, giúp ngọn lửa tắt nhanh.
Ưu điểm lớn nhất của loại bình này là không để lại cặn hay gây bẩn, nhờ đó rất thích hợp cho phòng máy tính, trung tâm dữ liệu, phòng server, văn phòng làm việc hoặc khu vực có thiết bị điện tử tinh vi.
Điều cần lưu ý là CO₂ có thể gây ngạt trong không gian kín, vì vậy khi sử dụng, người thao tác cần giữ khoảng cách an toàn và mở thông gió ngay sau khi phun.
3. Bình chữa cháy khí sạch – giải pháp hiện đại, thân thiện môi trường
Với sự phát triển của công nghệ PCCC hiện đại, các loại bình chữa cháy khí sạch (Clean Agent) như FM-200 hoặc Novec 1230 ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các công trình cao cấp.
Các khí này hoạt động bằng cách ức chế phản ứng cháy ở mức phân tử, làm ngọn lửa tắt gần như tức thì mà không để lại cặn, không dẫn điện và không gây hại cho thiết bị hay con người.
Nhờ đặc tính an toàn và thân thiện với môi trường, bình khí sạch thường được ứng dụng trong phòng điều khiển trung tâm, kho lưu trữ dữ liệu, phòng máy chủ hoặc khu vực có giá trị tài sản cao.
4. Bình chữa cháy Foam (bọt) – chuyên dụng cho đám cháy chất lỏng
Bình Foam tạo ra lớp bọt bao phủ bề mặt chất lỏng đang cháy, ngăn hơi xăng dầu tiếp xúc với không khí đồng thời làm mát bề mặt cháy, giúp dập tắt ngọn lửa nhanh chóng và an toàn. Đây là loại bình được khuyến nghị sử dụng tại trạm xăng, kho chứa nhiên liệu, nhà máy hóa chất hoặc khu vực có dung môi hữu cơ dễ cháy.
Tuy nhiên, Foam không được sử dụng cho các đám cháy liên quan đến điện, vì dung dịch có thể dẫn điện gây nguy hiểm cho người thao tác.
Cách chọn bình chữa cháy phù hợp cho công trình của bạn
Mỗi loại công trình có đặc thù khác nhau, vì vậy chọn đúng bình chữa cháy không chỉ giúp đảm bảo an toàn mà còn đáp ứng quy định kiểm định PCCC. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng:
- Văn phòng, tòa nhà, trung tâm thương mại: Nên kết hợp bình CO₂ và bình bột để vừa bảo vệ thiết bị điện, vừa ứng phó với cháy vật liệu rắn.
- Kho hàng, xưởng sản xuất: Sử dụng bình bột ABC dung tích lớn hoặc hệ thống chữa cháy tự động.
- Phòng server, tủ điện, trung tâm dữ liệu: Ưu tiên bình khí sạch FM-200 hoặc Novec 1230 để không ảnh hưởng đến linh kiện.
- Trạm xăng, khu chứa nhiên liệu: Sử dụng bình Foam chữa cháy chuyên dụng.
Ngoài ra, người sử dụng cần thường xuyên kiểm tra áp suất bình, niêm chì, tem kiểm định và vị trí đặt, đảm bảo thiết bị luôn sẵn sàng hoạt động khi có sự cố.
Hướng dẫn thao tác sử dụng an toàn
Dù có trang bị đầy đủ thiết bị phòng cháy, chữa cháy, nhưng trong tình huống thực tế, sự bình tĩnh và thao tác đúng cách mới là yếu tố quyết định giúp kiểm soát đám cháy kịp thời. Dưới đây là quy trình chuẩn khi sử dụng bình chữa cháy xách tay, được khuyến nghị bởi Cục Cảnh sát PCCC và CNCH.
1. Nhanh chóng xác định vị trí bình chữa cháy gần nhất
Ngay khi phát hiện cháy nhỏ, hãy quan sát xung quanh để xác định vị trí bình gần nhất (thường đặt ở hành lang, cạnh cửa thoát hiểm, góc tường, gần khu vực thiết bị điện…). Trong lúc di chuyển, cần báo động cho những người xung quanh biết có cháy để họ hỗ trợ hoặc di tản kịp thời.
Lưu ý: Nếu đám cháy lan nhanh, tỏa nhiều khói hoặc vượt quá tầm kiểm soát, hãy rời khỏi khu vực và gọi ngay 114 thay vì cố dập.
2. Kéo chốt an toàn, chuẩn bị tư thế thao tác
Cầm chắc tay xách hoặc tay cầm trên bình, kéo chốt an toàn (chốt hãm kẹp chì) để sẵn sàng phun.
Giữ bình ở tư thế thẳng đứng, hướng vòi phun hoặc loa phun về phía đám cháy, sao cho dễ điều khiển khi bóp cò.
Lưu ý:
- Không đứng ngược hướng gió, tránh để hơi nóng hoặc khói thổi ngược lại.
- Không phun khi đầu phun quá gần lửa, tránh hư hại thiết bị hoặc phản lực mạnh gây nguy hiểm.
3. Giữ khoảng cách và phun đúng kỹ thuật
- Khoảng cách an toàn: Đứng cách ngọn lửa từ 1,5 – 2 mét.
- Thao tác phun: Dùng tay bóp cò dứt khoát, điều chỉnh hướng phun vào gốc lửa (không phun vào ngọn lửa).
- Cách lia: Di chuyển tay đều đặn từ trái sang phải hoặc theo hình vòng cung, bảo đảm bột/khí phủ kín toàn bộ khu vực cháy.
Với bình CO₂, nên cầm vào phần nhựa của loa phun, tuyệt đối không cầm trực tiếp vào kim loại, vì khí CO₂ khi thoát ra có thể khiến đầu phun đóng băng, gây bỏng lạnh.
Mẹo nhỏ: Khi lửa gần tắt, tiếp tục phun thêm vài giây để đảm bảo ngọn lửa không bùng phát trở lại.
4. Kiểm tra khu vực sau khi dập lửa
Sau khi ngọn lửa đã được dập tắt, không rời khỏi hiện trường ngay. Hãy quan sát kỹ để chắc chắn không còn tàn lửa, hơi nóng hay vật liệu dễ cháy sót lại. Nếu cần, dùng thêm một bình khác để phun lại khu vực nghi ngờ.
Khi chắc chắn an toàn, bạn mới ngắt nguồn điện (nếu có) và tiến hành thông gió để khói thoát ra ngoài.
Không nên dội nước lên khu vực vừa dập nếu đó là đám cháy điện hoặc hóa chất, vì có thể gây cháy lại hoặc phản ứng nguy hiểm.
5. Báo cáo và bảo trì sau khi sử dụng
Sau khi đám cháy được xử lý an toàn, người sử dụng cần:
- Báo cáo ngay cho bộ phận an toàn PCCC nội bộ hoặc đơn vị phụ trách.
- Niêm phong khu vực tạm thời để phục vụ kiểm tra nguyên nhân cháy.
- Đưa bình chữa cháy đã dùng đi nạp lại hoặc thay thế — kể cả khi chưa phun hết, vì áp suất trong bình có thể đã giảm.
Đối với các cơ sở, tòa nhà hoặc doanh nghiệp, Poscom khuyến nghị nên kiểm tra định kỳ tối thiểu 1 lần/tháng, đảm bảo:
- Bình còn nguyên niêm phong, không rò rỉ.
- Đồng hồ áp suất còn nằm trong vùng xanh.
- Không bị móp méo, rỉ sét hoặc bị che khuất tầm nhìn
6. Ghi nhớ nguyên tắc “4 bước P.A.S.S” quốc tế
Để dễ nhớ và thao tác nhanh trong mọi tình huống, bạn có thể áp dụng nguyên tắc PASS (Pull – Aim – Squeeze – Sweep):
| Bước | Ý nghĩa | Hành động cụ thể |
| P – Pull | Kéo chốt an toàn | Gỡ niêm phong hoặc kẹp chì để mở khóa bình |
| A – Aim | Nhắm vào gốc lửa | Hướng vòi phun thẳng vào khu vực cháy chính |
| S – Squeeze | Bóp cò phun | Giữ cò liên tục để dòng bột/khí ra đều |
| S – Sweep | Lia ngang | Quét đều qua lại để bao phủ toàn bộ vùng cháy |
Việc nắm vững quy tắc này sẽ giúp người sử dụng phản ứng nhanh và hiệu quả hơn, hạn chế tối đa thiệt hại khi có sự cố cháy nổ xảy ra.
Poscom – Giải pháp PCCC toàn diện cho công trình của bạn
Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thi công cơ điện và thiết kế thi công PCCC, Poscom là đơn vị uy tín hàng đầu cung cấp, thi công và bảo trì hệ thống PCCC trọn gói trên toàn quốc. Đặc biệt, Poscom hiện là đơn vị thiết kế hệ thống PCCC cho nhà máy sản xuất, thi công PCCC cho nhà cao tầng… được khách hàng đánh giá cao.
Chúng tôi cung cấp đầy đủ các loại bình chữa cháy đạt tiêu chuẩn kiểm định PCCC, bao gồm:
- Bình bột ABC, BC
- Bình khí CO₂
- Bình khí sạch FM-200, Novec 1230
- Bình Foam chữa cháy chuyên dụng
Bên cạnh đó, đội ngũ kỹ sư được đào tạo bài bản và hệ thống quản lý thi công đạt chuẩn, Poscom cam kết:
- Tư vấn giải pháp an toàn – hiệu quả – tối ưu chi phí
- Thi công đúng quy chuẩn kỹ thuật, tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Bộ Công an – Cục Cảnh sát PCCC
- Bảo hành và bảo trì định kỳ, đảm bảo hệ thống luôn hoạt động ổn định và sẵn sàng khi có sự cố.
Hiểu rõ đặc điểm và ứng dụng của từng loại bình chữa cháy giúp doanh nghiệp và cá nhân chủ động hơn trong việc phòng ngừa và xử lý sự cố hỏa hoạn. Một lựa chọn đúng đắn không chỉ bảo vệ tài sản, mà còn là lá chắn an toàn cho con người và môi trường xung quanh.
Nếu bạn cần tư vấn chi tiết về thiết bị hoặc giải pháp PCCC phù hợp, hãy liên hệ Poscom – đơn vị đồng hành đáng tin cậy trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy chuyên nghiệp.
POSCOM – CONNECTING DREAMS
Địa chỉ: Tầng 21, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội
Hotline: +84 90 436 24 68
Website: https://poscom.com.vn/
Facebook: https://www.facebook.com/poscom.com
