Cháy nổ tại nhà máy, kho xưởng luôn tiềm ẩn rủi ro lớn về người và tài sản. Khi sự cố xảy ra, bình chữa cháy công nghiệp là thiết bị đầu tiên giúp khống chế đám cháy, ngăn cháy lan và giảm thiểu thiệt hại trước khi lực lượng chuyên nghiệp tiếp cận hiện trường.
Việc hiểu rõ từng loại bình chữa cháy công nghiệp và cách sử dụng đúng kỹ thuật là yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp sản xuất, khu công nghiệp và hệ thống kho bãi.
1. Bình chữa cháy công nghiệp là gì?
Bình chữa cháy công nghiệp là thiết bị phòng cháy chữa cháy được thiết kế chuyên dụng để xử lý các đám cháy phát sinh tại nhà máy, kho xưởng, khu công nghiệp và công trình có quy mô lớn. Thiết bị này cho phép dập tắt hoặc khống chế đám cháy ngay từ giai đoạn đầu, trước khi cháy lan rộng và gây thiệt hại nghiêm trọng.
Khác với bình chữa cháy dân dụng, bình chữa cháy công nghiệp có dung tích lớn hơn, áp lực phun mạnh hơn và thời gian phun dài hơn, đáp ứng yêu cầu chữa cháy tại các khu vực có mật độ vật liệu dễ cháy cao, nhiều thiết bị điện và hệ thống máy móc vận hành liên tục.
Bình chữa cháy công nghiệp thường được thiết kế dưới hai dạng chính:
- Bình xách tay công suất lớn, thuận tiện cho thao tác nhanh tại chỗ
- Bình chữa cháy xe đẩy, phù hợp cho nhà xưởng rộng, kho bãi và khu sản xuất tập trung
Về công dụng, thiết bị này được sử dụng để xử lý các nhóm đám cháy phổ biến trong môi trường công nghiệp như:
- Cháy chất rắn (gỗ, giấy, bao bì, vật liệu cách nhiệt)
- Cháy chất lỏng (xăng dầu, dung môi, hóa chất dễ cháy)
- Cháy khí
- Cháy do sự cố điện, tủ điện, máy móc
Ngoài vai trò chữa cháy ban đầu, bình chữa cháy công nghiệp còn là thiết bị bắt buộc trong hệ thống PCCC, phục vụ công tác kiểm tra, nghiệm thu và tuân thủ quy định pháp luật về an toàn phòng cháy tại doanh nghiệp.
Việc trang bị đầy đủ, đúng chủng loại và bố trí hợp lý bình chữa cháy công nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu PCCC, mà còn nâng cao khả năng chủ động ứng phó sự cố, bảo vệ con người, tài sản và duy trì hoạt động sản xuất ổn định.
2. Phân loại bình chữa cháy công nghiệp phổ biến
2.1. Bình chữa cháy bột
Bình chữa cháy bột là một trong những loại bình chữa cháy công nghiệp được sử dụng phổ biến nhất hiện nay nhờ khả năng dập tắt nhiều dạng đám cháy khác nhau và tính linh hoạt cao trong môi trường sản xuất, kho xưởng.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động
Bình chữa cháy bột chứa bột chữa cháy khô (thường là bột ABC hoặc BC) được nén dưới áp suất cao. Khi kích hoạt, bột được phun ra ngoài dưới dạng mịn, bao phủ lên bề mặt chất cháy và ngăn cản sự tiếp xúc giữa oxy với nhiên liệu, từ đó làm gián đoạn phản ứng cháy.
Đối với một số loại bột chuyên dụng, khả năng ức chế phản ứng hóa học trong vùng cháy cũng góp phần giúp dập tắt đám cháy nhanh hơn.
Khả năng chữa cháy
Bình chữa cháy bột công nghiệp có thể xử lý hiệu quả các nhóm đám cháy sau:
- Cháy chất rắn: gỗ, giấy, vải, bao bì, vật liệu cách nhiệt
- Cháy chất lỏng: xăng, dầu, sơn, dung môi
- Cháy khí
- Cháy do sự cố điện (khi thiết bị chưa được cắt nguồn hoàn toàn)
Nhờ phạm vi ứng dụng rộng, loại bình này thường được lựa chọn làm thiết bị chữa cháy cơ bản trong hệ thống PCCC của nhà máy và kho bãi.
Ưu điểm của bình chữa cháy bột
- Dập cháy nhanh, hiệu quả cao ở giai đoạn ban đầu
- Sử dụng đơn giản, không yêu cầu kỹ năng phức tạp
- Phù hợp với nhiều loại môi trường công nghiệp
- Chi phí đầu tư và bảo trì hợp lý
Hạn chế cần lưu ý
- Bột chữa cháy sau khi phun để lại nhiều cặn, gây khó khăn cho công tác vệ sinh
- Có thể ảnh hưởng đến thiết bị điện tử, máy móc chính xác
- Khả năng dập cháy giảm trong môi trường gió mạnh hoặc không gian quá rộng
2.2. Bình chữa cháy CO₂ công nghiệp
Bình chữa cháy CO₂ là loại bình sử dụng khí CO₂ nén ở áp suất cao để dập tắt đám cháy. Khi phun ra, khí CO₂ nhanh chóng làm loãng nồng độ oxy tại khu vực cháy và hạ nhiệt độ đám cháy, từ đó khiến quá trình cháy không thể tiếp diễn.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động
Bình CO₂ được chế tạo từ thép chịu áp lực, bên trong chứa khí CO₂ hóa lỏng. Khi kích hoạt, CO₂ thoát ra ngoài ở dạng khí lạnh, có khả năng làm ngạt đám cháy và làm mát nhanh khu vực cháy.
Khả năng chữa cháy
Bình CO₂ đặc biệt phù hợp với:
- Cháy thiết bị điện
- Cháy tủ điện, bảng điều khiển
- Cháy máy móc, hệ thống điện tử
Ưu điểm
- Không để lại cặn sau khi phun
- Không gây hư hỏng thiết bị điện, máy móc chính xác
- Dập cháy nhanh trong không gian kín
Hạn chế cần lưu ý
- Hiệu quả kém ở không gian mở, khu vực gió mạnh
- Nguy cơ gây ngạt nếu sử dụng trong phòng kín, không thông gió
- Nhiệt độ vòi phun rất thấp, dễ gây bỏng lạnh nếu chạm trực tiếp
Phạm vi ứng dụng
- Phòng điện, phòng máy
- Trạm biến áp, tủ điện trung tâm
- Phòng server, phòng điều khiển
2.3. Bình chữa cháy foam (bọt chữa cháy)
Bình chữa cháy foam sử dụng dung dịch tạo bọt để dập cháy, chủ yếu bằng cách tạo lớp bọt phủ lên bề mặt chất cháy, ngăn không cho oxy tiếp xúc với nhiên liệu và hạn chế cháy bùng phát trở lại.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động
Dung dịch foam khi phun ra sẽ tạo thành lớp bọt dày, bao phủ toàn bộ bề mặt chất cháy. Lớp bọt này vừa cách ly oxy, vừa làm mát khu vực cháy, giúp dập lửa hiệu quả.
Khả năng chữa cháy
Bình foam đặc biệt hiệu quả với:
- Cháy chất lỏng dễ cháy như xăng, dầu, dung môi
- Cháy hóa chất dạng lỏng
Ưu điểm
- Hiệu quả cao với đám cháy chất lỏng
- Ngăn cháy lan và cháy bùng phát trở lại
- Thời gian duy trì hiệu quả chữa cháy dài
Hạn chế cần lưu ý
- Không sử dụng cho cháy điện đang hoạt động
- Có thể gây trơn trượt sàn sau khi phun
- Không phù hợp cho khu vực yêu cầu độ sạch cao
Phạm vi ứng dụng
- Kho xăng dầu
- Nhà máy hóa chất
- Khu vực chứa nhiên liệu, dung môi dễ cháy
2.4. Bình chữa cháy khí sạch (FM-200, Novec, khí trơ)
Bình chữa cháy khí sạch sử dụng các loại khí chuyên dụng để dập cháy mà không gây hư hại đến thiết bị và không để lại cặn. Đây là giải pháp chữa cháy hiện đại, thường được sử dụng trong các khu vực yêu cầu độ an toàn và chính xác cao.
Nguyên lý hoạt động
Khí sạch được phun ra sẽ làm gián đoạn phản ứng cháy hoặc làm giảm nồng độ oxy ở mức an toàn, giúp dập lửa mà không ảnh hưởng đến con người trong thời gian ngắn.
Ưu điểm
- Không để lại cặn
- An toàn cho thiết bị điện tử, tài liệu, máy móc chính xác
- Phù hợp cho khu vực kín
Hạn chế
- Chi phí đầu tư cao
- Yêu cầu thiết kế và lắp đặt theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt
Phạm vi ứng dụng
- Phòng server, trung tâm dữ liệu
- Phòng điều khiển trung tâm
- Phòng lưu trữ tài liệu, hồ sơ quan trọng
2.5. Bình chữa cháy xe đẩy công nghiệp
Bình chữa cháy xe đẩy là loại bình có dung tích lớn, được trang bị bánh xe để dễ dàng di chuyển và xử lý các đám cháy có quy mô lớn hơn so với bình xách tay.
Đặc điểm nổi bật
- Dung tích phổ biến: 35kg, 50kg, 100kg
- Thời gian phun dài, phạm vi phun rộng
- Có thể sử dụng bột, CO₂ hoặc foam
Phạm vi ứng dụng
- Nhà xưởng diện tích lớn
- Kho hàng, kho logistics
- Khu vực sản xuất tập trung, bãi chứa ngoài trời
Mỗi loại bình chữa cháy công nghiệp đều có công dụng và phạm vi sử dụng riêng. Việc lựa chọn đúng loại bình theo đặc thù nguy cơ cháy không chỉ giúp dập tắt đám cháy hiệu quả mà còn đảm bảo an toàn cho người và thiết bị, đồng thời đáp ứng yêu cầu pháp lý về PCCC cho doanh nghiệp.
3. Cách sử dụng bình chữa cháy công nghiệp hiệu quả và an toàn
Bình chữa cháy công nghiệp chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được sử dụng đúng loại, đúng thời điểm và đúng kỹ thuật. Việc thao tác sai không những không dập được cháy mà còn tiềm ẩn nguy hiểm cho người trực tiếp chữa cháy.
3.1. Nguyên tắc chung khi sử dụng bình chữa cháy
Trước khi sử dụng bình chữa cháy công nghiệp, cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau:
- Chỉ sử dụng bình khi đám cháy còn ở giai đoạn ban đầu, chưa lan rộng
- Xác định đúng loại đám cháy để lựa chọn bình phù hợp
- Đứng ở đầu hướng gió, giữ khoảng cách an toàn
- Luôn đảm bảo có lối thoát hiểm phía sau khi thao tác chữa cháy
3.2. Các bước sử dụng bình chữa cháy đúng kỹ thuật
Quy trình sử dụng bình chữa cháy công nghiệp cơ bản gồm 4 bước:
Bước 1: Kiểm tra nhanh bình chữa cháy
- Kiểm tra niêm phong, chốt an toàn
- Quan sát áp suất (đối với bình bột)
- Đảm bảo bình còn hạn sử dụng
Bước 2: Rút chốt an toàn
- Giữ chắc thân bình
- Rút chốt khóa để sẵn sàng phun
Bước 3: Hướng vòi phun vào gốc lửa
- Không phun vào ngọn lửa
- Giữ khoảng cách phù hợp theo từng loại bình
Bước 4: Bóp van và quét đều
- Phun từ ngoài vào trong
- Quét ngang để bao phủ toàn bộ khu vực cháy
- Duy trì phun cho đến khi đám cháy được dập tắt hoàn toàn
3.3. Lưu ý sử dụng theo từng loại bình
Đối với bình chữa cháy bột
- Lắc nhẹ bình trước khi sử dụng
- Phun dứt khoát, liên tục
- Tránh đứng quá gần làm bột bị tạt ngược
Đối với bình chữa cháy CO₂
- Không cầm trực tiếp vào loa phun kim loại
- Không sử dụng lâu trong không gian kín
- Rời khỏi khu vực ngay sau khi dập tắt cháy
Đối với bình chữa cháy foam
- Phun phủ nhẹ nhàng lên bề mặt chất cháy
- Không phun trực tiếp vào chất lỏng đang cháy mạnh
- Tuyệt đối không dùng cho cháy điện đang hoạt động
Đối với bình xe đẩy
- Cần ít nhất 2 người thao tác khi đám cháy lớn
- Di chuyển bình theo hướng ngược chiều gió
- Giữ cố định vị trí khi bắt đầu phun
3.4. Xử lý sau khi dập tắt đám cháy
- Theo dõi khu vực cháy để phòng cháy bùng phát trở lại
- Cô lập nguồn điện, nguồn nhiên liệu liên quan
- Báo cáo sự cố cho bộ phận an toàn hoặc quản lý
- Thực hiện nạp sạc, thay thế bình đã sử dụng theo quy định
3.5. Đào tạo và thực hành sử dụng bình chữa cháy
Để đảm bảo hiệu quả trong thực tế, doanh nghiệp cần:
- Tổ chức huấn luyện PCCC định kỳ cho cán bộ, công nhân viên
- Thực hành sử dụng bình chữa cháy theo từng tình huống cụ thể
- Gắn biển hướng dẫn sử dụng tại các vị trí đặt bình
4. Bố trí và bảo quản bình chữa cháy
Việc trang bị bình chữa cháy công nghiệp không chỉ dừng lại ở số lượng mà còn phải bố trí đúng vị trí, bảo quản đúng cách để đảm bảo luôn sẵn sàng sử dụng khi xảy ra sự cố.
- Đặt bình tại vị trí dễ nhìn, dễ lấy
- Không để bình tiếp xúc trực tiếp với nền ẩm
- Kiểm tra định kỳ áp suất, niêm phong và tình trạng bình
- Nạp sạc hoặc thay thế bình theo đúng quy định PCCC
Bình chữa cháy công nghiệp là thiết bị PCCC tuyến đầu, giữ vai trò quyết định trong việc kiểm soát đám cháy ngay từ giai đoạn ban đầu tại nhà máy và kho xưởng. Việc hiểu đúng phân loại, công dụng, cách sử dụng và bảo quản sẽ giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro, đảm bảo an toàn cho con người và tài sản, đồng thời đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý về phòng cháy chữa cháy.
Liên hệ POSCOM để được tư vấn giải pháp phòng cháy chữa cháy phù hợp, thiết kế thi công PCCC an toàn và hiệu quả cho doanh nghiệp của bạn.
POSCOM – CONNECTING DREAMS
Địa chỉ: Tầng 21, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội
Hotline: +84 90 436 24 68
Website: https://poscom.com.vn/
Facebook: https://www.facebook.com/poscom.com
