Trong các khu vực có giá trị tài sản lớn, yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt hoặc không cho phép sử dụng nước, hệ thống chữa cháy khí sạch đang trở thành giải pháp được ưu tiên hàng đầu. Không chỉ dập tắt đám cháy nhanh chóng, hệ thống này còn giúp bảo vệ thiết bị, dữ liệu và môi trường làm việc, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn khắt khe trong sản xuất và vận hành hiện đại.
Hệ thống chữa cháy khí sạch là gì?
Hệ thống chữa cháy khí sạch là một giải pháp phòng cháy chữa cháy tự động sử dụng các loại khí chuyên dụng để dập tắt đám cháy trong không gian kín, thay thế cho các phương pháp chữa cháy truyền thống như nước hoặc bọt foam. Điểm khác biệt lớn nhất của hệ thống này là không gây hư hại đến thiết bị, không để lại cặn sau chữa cháy và đảm bảo môi trường sạch sẽ sau khi hệ thống hoạt động.
Khí sạch được sử dụng trong hệ thống là các loại khí không dẫn điện, không ăn mòn, có khả năng dập tắt đám cháy nhanh chóng mà vẫn đảm bảo an toàn cho con người khi được thiết kế và vận hành đúng tiêu chuẩn.
Bản chất của “khí sạch” trong chữa cháy
“Khí sạch” là thuật ngữ dùng để chỉ các loại khí chữa cháy:
- Không để lại dư lượng sau khi xả
- Không làm ướt, không làm bẩn không gian được bảo vệ
- Không gây hư hại cho thiết bị điện, điện tử và máy móc chính xác
- Có khả năng khôi phục vận hành nhanh sau sự cố
Nhờ đặc tính này, hệ thống chữa cháy khí sạch đặc biệt phù hợp với các khu vực có yêu cầu cao về độ sạch, độ an toàn và tính liên tục trong vận hành.
Cấu tạo cơ bản của hệ thống chữa cháy khí sạch
Một hệ thống chữa cháy khí sạch hoàn chỉnh thường bao gồm các thành phần chính sau:
- Bình chứa khí chữa cháy: Lưu trữ khí sạch ở áp suất cao hoặc thấp, tùy loại khí sử dụng
- Van xả và cơ cấu kích hoạt: Cho phép xả khí tự động hoặc kích hoạt bằng tay khi có cháy
- Hệ thống đường ống và đầu phun: Dẫn khí đến đúng khu vực cần bảo vệ với lưu lượng và áp suất phù hợp
- Hệ thống báo cháy và điều khiển: Nhận tín hiệu từ đầu báo cháy, điều khiển quá trình xả khí
- Hệ thống cảnh báo – trì hoãn xả khí: Cảnh báo con người rời khỏi khu vực trước khi xả khí
Tất cả các thành phần này phải được thiết kế đồng bộ và tính toán chính xác theo thể tích không gian được bảo vệ.
Nguyên lý dập cháy của hệ thống chữa cháy khí sạch
Không giống như chữa cháy bằng nước, hệ thống chữa cháy khí sạch tác động trực tiếp vào điều kiện duy trì sự cháy, thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau:
- Giảm nồng độ oxy trong không gian xuống dưới mức duy trì sự cháy
- Ức chế phản ứng hóa học của quá trình cháy
- Hấp thụ nhiệt, làm giảm nhiệt độ vùng cháy
Nhờ đó, đám cháy được dập tắt nhanh chóng ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế tối đa nguy cơ lan rộng và thiệt hại.
Điểm khác biệt giữa hệ thống chữa cháy khí sạch và các hệ thống truyền thống
So với hệ thống chữa cháy bằng nước hoặc bọt, hệ thống khí sạch có những khác biệt rõ rệt:
- Không gây hư hỏng thiết bị điện, điện tử
- Không làm gián đoạn dây chuyền sản xuất trong thời gian dài
- Không phát sinh chi phí vệ sinh, khắc phục sau chữa cháy
- Phù hợp với không gian kín, yêu cầu kỹ thuật cao
Chính vì vậy, hệ thống chữa cháy khí sạch không chỉ là giải pháp chữa cháy, mà còn là giải pháp bảo vệ tài sản và duy trì hoạt động liên tục cho doanh nghiệp.
Vì sao khu vực yêu cầu cao cần hệ thống chữa cháy khí sạch?
Không phải mọi không gian đều có thể sử dụng hệ thống chữa cháy bằng nước hoặc bọt. Với những khu vực đặc thù, việc lựa chọn giải pháp chữa cháy phù hợp đóng vai trò quyết định đến an toàn và khả năng phục hồi sau sự cố.
Hệ thống chữa cháy khí sạch đặc biệt phù hợp với các khu vực:
- Phòng server, trung tâm dữ liệu (Data Center)
- Phòng điều khiển, phòng kỹ thuật điện – điện tử
- Phòng máy CNC, dây chuyền sản xuất tự động
- Kho lưu trữ tài liệu, hồ sơ quan trọng
- Phòng nghiên cứu, phòng thí nghiệm
- Khu vực có thiết bị giá trị cao hoặc yêu cầu môi trường sạch
Tại những khu vực này, nước hoặc bọt chữa cháy có thể gây thiệt hại lớn hơn cả đám cháy, khiến hệ thống khí sạch trở thành lựa chọn tối ưu.
Nguyên lý hoạt động của hệ thống chữa cháy khí sạch
Hệ thống chữa cháy khí sạch hoạt động theo nguyên lý phát hiện sớm – cảnh báo – xả khí dập cháy – duy trì an toàn, được thiết kế để xử lý đám cháy ngay từ giai đoạn ban đầu, trước khi cháy lan rộng và gây thiệt hại lớn.
Toàn bộ quá trình được tự động hóa, kiểm soát chặt chẽ và tính toán chính xác, nhằm đảm bảo hiệu quả chữa cháy đồng thời an toàn cho con người và thiết bị.
Phát hiện cháy sớm và kích hoạt hệ thống
Khi xuất hiện dấu hiệu cháy (khói, nhiệt, khí sinh ra từ quá trình cháy), hệ thống báo cháy được lắp đặt trong khu vực bảo vệ sẽ nhanh chóng phát hiện và truyền tín hiệu về trung tâm điều khiển.
Tùy theo yêu cầu công trình, hệ thống có thể sử dụng:
- Đầu báo khói
- Đầu báo nhiệt
- Hệ thống báo cháy sớm (VESDA)
Việc phát hiện sớm giúp hệ thống khí sạch được kích hoạt ngay khi đám cháy còn nhỏ, giảm nguy cơ cháy lan và tăng hiệu quả dập cháy.
Kích hoạt cảnh báo và trì hoãn xả khí
Sau khi tín hiệu cháy được xác nhận, hệ thống sẽ kích hoạt:
- Chuông, còi, đèn cảnh báo
- Thông báo bằng âm thanh tại khu vực được bảo vệ
Giai đoạn này thường có thời gian trì hoãn xả khí (delay time), cho phép:
- Con người kịp thời sơ tán khỏi khu vực
- Kiểm tra nhanh tình huống cháy thực tế
- Tránh xả khí không cần thiết trong trường hợp báo giả
Thời gian trì hoãn được thiết kế phù hợp theo tiêu chuẩn kỹ thuật và tính chất từng không gian.
Xả khí chữa cháy vào khu vực bảo vệ
Khi hết thời gian trì hoãn và hệ thống xác nhận tình trạng cháy, van xả khí sẽ được kích hoạt, giải phóng khí sạch từ bình chứa qua hệ thống đường ống và đầu phun vào không gian cần bảo vệ.
Khí được xả ra với:
- Lưu lượng được tính toán chính xác
- Phân bố đều trong toàn bộ thể tích phòng
- Nồng độ phù hợp với loại khí sử dụng
Việc phân phối khí đồng đều giúp đảm bảo mọi vị trí trong không gian đều đạt nồng độ chữa cháy cần thiết.
Cơ chế dập cháy của khí sạch
Khí sạch dập tắt đám cháy thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau:
- Giảm nồng độ oxy: Làm môi trường không còn đủ oxy để duy trì sự cháy
- Ức chế phản ứng hóa học: Ngăn chặn chuỗi phản ứng cháy diễn ra
- Hấp thụ nhiệt: Làm giảm nhiệt độ vùng cháy nhanh chóng
Tùy loại khí (FM-200, Novec 1230, khí trơ…), cơ chế tác động có thể khác nhau, nhưng đều hướng tới mục tiêu dập cháy nhanh – không gây hư hại – an toàn cho thiết bị.
Duy trì nồng độ khí và ngăn cháy bùng phát trở lại
Sau khi xả khí, hệ thống sẽ duy trì nồng độ khí chữa cháy trong không gian kín trong một khoảng thời gian nhất định. Mục đích của giai đoạn này là:
- Ngăn chặn đám cháy bùng phát trở lại
- Đảm bảo khu vực hoàn toàn an toàn trước khi tiếp cận xử lý hậu sự cố
Yêu cầu về độ kín của không gian là yếu tố rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả giai đoạn này.
Khôi phục hệ thống và sẵn sàng vận hành lại
Sau khi sự cố được kiểm soát:
- Hệ thống được kiểm tra, đánh giá tình trạng hoạt động
- Khu vực được thông gió để đưa môi trường về trạng thái bình thường
- Bình khí được nạp lại, hệ thống được reset
Nhờ đặc tính không để lại cặn, khu vực được bảo vệ có thể nhanh chóng khôi phục vận hành, giảm thiểu thời gian gián đoạn sản xuất hoặc hoạt động kỹ thuật.
Nguyên lý an toàn trong thiết kế hệ thống khí sạch
Để đảm bảo an toàn tối đa, hệ thống chữa cháy khí sạch luôn được thiết kế với các cơ chế bảo vệ như:
- Kích hoạt xả khí có điều kiện (thường là xác nhận kép)
- Cảnh báo rõ ràng trước khi xả khí
- Cơ chế kích hoạt bằng tay và dừng khẩn cấp
- Tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn PCCC hiện hành
Nhờ đó, hệ thống không chỉ hiệu quả trong chữa cháy mà còn đảm bảo an toàn cho con người trong khu vực bảo vệ.
Các loại khí sạch chữa cháy phổ biến hiện nay
Tùy theo yêu cầu kỹ thuật và đặc thù công trình, hệ thống chữa cháy khí sạch có thể sử dụng nhiều loại khí khác nhau:
FM-200 (HFC-227ea)
- Dập cháy nhanh
- Không dẫn điện
- Không để lại cặn
- Phổ biến trong phòng server, trung tâm dữ liệu
Novec 1230
- Thân thiện với môi trường
- An toàn cao cho con người
- Phù hợp các công trình yêu cầu tiêu chuẩn quốc tế
CO₂
- Hiệu quả cao trong dập cháy
- Thường dùng cho khu vực không có người thường xuyên
- Yêu cầu kiểm soát an toàn nghiêm ngặt
Khí trơ (IG-100, IG-541, IG-55…)
- Không gây hại tầng ozone
- An toàn với thiết bị
- Phù hợp khu vực kín, diện tích lớn
Ưu điểm nổi bật của hệ thống chữa cháy khí sạch
So với các hệ thống chữa cháy truyền thống, hệ thống khí sạch mang lại nhiều lợi ích vượt trội:
- Dập cháy nhanh, hiệu quả cao
- Không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, vận hành
- Không gây hư hỏng thiết bị điện – điện tử
- Đảm bảo môi trường sạch sau khi chữa cháy
- Đáp ứng các tiêu chuẩn PCCC nghiêm ngặt
- Phù hợp với công trình hiện đại, yêu cầu cao
Lưu ý khi thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy khí sạch
Để hệ thống hoạt động hiệu quả và an toàn, việc thiết kế – thi công cần được thực hiện bởi đơn vị có chuyên môn sâu về PCCC, đảm bảo:
- Tính toán chính xác thể tích phòng và nồng độ khí
- Đảm bảo độ kín của khu vực được bảo vệ
- Đồng bộ với hệ thống báo cháy và cảnh báo
- Tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn PCCC hiện hành
- Đáp ứng yêu cầu nghiệm thu và vận hành lâu dài
Việc thiết kế sai hoặc thi công không đồng bộ có thể khiến hệ thống không phát huy hiệu quả khi xảy ra sự cố.
POSCOM – Giải pháp hệ thống chữa cháy khí sạch cho khu vực yêu cầu cao
Với các khu vực có yêu cầu đặc biệt về an toàn, kỹ thuật và tính liên tục trong vận hành, việc lựa chọn đơn vị thiết kế thi công PCCC, triển khai hệ thống chữa cháy khí sạch đóng vai trò quyết định đến hiệu quả phòng cháy chữa cháy lâu dài. POSCOM mang đến giải pháp tổng thể, đồng bộ và được thiết kế riêng cho từng công trình, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn PCCC hiện hành và yêu cầu kỹ thuật khắt khe của doanh nghiệp.
- Tư vấn lựa chọn loại khí phù hợp
- Thiết kế hệ thống theo từng không gian
- Thi công – lắp đặt đúng chuẩn kỹ thuật
- Hỗ trợ nghiệm thu và vận hành hệ thống
POSCOM cam kết mang đến giải pháp an toàn – hiệu quả – bền vững, giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro cháy nổ và bảo vệ tối đa tài sản giá trị.
Hệ thống chữa cháy khí sạch là giải pháp tối ưu cho các khu vực yêu cầu cao về an toàn, kỹ thuật và môi trường vận hành. Việc đầu tư đúng hệ thống ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định PCCC, mà còn bảo vệ lâu dài cho con người, thiết bị và hoạt động sản xuất.
Liên hệ POSCOM để được tư vấn giải pháp chữa cháy khí sạch phù hợp với từng công trình.
POSCOM – CONNECTING DREAMS
Địa chỉ: Tầng 21, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội
Hotline: +84 90 436 24 68
Website: https://poscom.com.vn/
Facebook: https://www.facebook.com/poscom.com
