Trong các sự cố cháy nổ, ngọn lửa không phải là yếu tố gây nguy hiểm lớn nhất. Thực tế cho thấy, khói độc, khí nóng và tầm nhìn bị che khuất mới là nguyên nhân chính khiến con người mất khả năng thoát nạn, dẫn đến thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Đặc biệt tại các công trình có không gian kín hoặc mật độ người cao, khói có thể lan nhanh chỉ trong vài phút, khiến việc cứu hộ gặp nhiều khó khăn.
Chính vì vậy, hệ thống hút khói được xem là một trong những hạng mục cốt lõi của giải pháp phòng cháy chữa cháy hiện đại, đóng vai trò hỗ trợ thoát nạn, kiểm soát cháy lan và tạo điều kiện cho lực lượng chức năng xử lý sự cố. Việc hiểu đúng bản chất, phân loại và những yêu cầu kỹ thuật khi lắp đặt hệ thống hút khói là yếu tố bắt buộc đối với các công trình hiện nay.
Hệ thống hút khói là gì?
Hệ thống hút khói là một tổ hợp các thiết bị kỹ thuật được thiết kế nhằm thu gom, dẫn hướng và thải khói, khí độc, khí nóng phát sinh trong quá trình cháy ra khỏi khu vực xảy ra sự cố. Mục tiêu của hệ thống không phải là dập tắt đám cháy, mà là kiểm soát môi trường không khí, giữ cho các lối thoát nạn và khu vực lân cận đủ điều kiện an toàn trong khoảng thời gian cần thiết.
Về mặt cấu tạo, hệ thống hút khói thường bao gồm quạt hút khói chịu nhiệt, hệ thống đường ống dẫn khói, cửa hút – cửa xả khói, van chặn lửa và tủ điều khiển. Các thành phần này được liên kết chặt chẽ, hoạt động theo kịch bản đã được thiết kế sẵn khi xảy ra cháy, có thể kích hoạt tự động hoặc bán tự động thông qua hệ thống báo cháy.
Vai trò của hệ thống hút khói trong công tác phòng cháy chữa cháy
Trong một đám cháy, khói lan nhanh hơn lửa và có thể gây mất phương hướng chỉ trong thời gian rất ngắn. Vì vậy, hệ thống hút khói đóng vai trò hỗ trợ trực tiếp cho con người trong quá trình thoát nạn, đồng thời gián tiếp giúp kiểm soát đám cháy.
Cụ thể, hệ thống hút khói giúp giảm mật độ khói độc trong không gian, duy trì tầm nhìn ở mức cho phép để người bên trong công trình có thể nhận biết lối thoát. Việc kiểm soát khói cũng góp phần hạn chế sự tích tụ nhiệt, làm chậm quá trình cháy lan sang các khu vực khác. Đối với lực lượng chữa cháy, môi trường ít khói hơn sẽ giúp tiếp cận hiện trường nhanh và an toàn hơn, nâng cao hiệu quả xử lý sự cố.
Phân loại hệ thống hút khói trong các công trình hiện nay
Tùy theo đặc điểm kiến trúc, công năng sử dụng và yêu cầu an toàn, hệ thống hút khói được thiết kế theo nhiều hình thức khác nhau. Việc lựa chọn đúng loại hệ thống là yếu tố quyết định đến hiệu quả vận hành khi xảy ra cháy.
Hệ thống hút khói tự nhiên
Hệ thống hút khói tự nhiên hoạt động dựa trên nguyên lý đối lưu không khí, tận dụng sự chênh lệch áp suất và nhiệt độ giữa bên trong và bên ngoài công trình. Khi cháy xảy ra, khói và khí nóng có xu hướng bốc lên cao và thoát ra ngoài thông qua các cửa xả khói, giếng trời hoặc cửa mái đã được bố trí sẵn.
Ưu điểm lớn nhất của hệ thống này là kết cấu đơn giản, ít phụ thuộc vào thiết bị cơ khí và không yêu cầu nguồn điện vận hành. Tuy nhiên, hiệu quả hút khói của hệ thống tự nhiên phụ thuộc nhiều vào thiết kế kiến trúc và điều kiện môi trường bên ngoài. Với các công trình cao tầng, không gian kín hoặc tầng hầm, hệ thống hút khói tự nhiên thường không đáp ứng được yêu cầu an toàn.
Hệ thống hút khói cơ khí
Hệ thống hút khói cơ khí sử dụng quạt hút khói chuyên dụng để cưỡng bức hút và dẫn khói ra khỏi khu vực cháy theo hướng đã được tính toán trước. Đây là loại hệ thống phổ biến nhất hiện nay trong các công trình hiện đại do khả năng kiểm soát tốt và hiệu quả cao.
So với hút khói tự nhiên, hệ thống cơ khí cho phép kiểm soát chính xác lưu lượng, hướng di chuyển của khói và thời gian hoạt động. Tuy nhiên, hệ thống này đòi hỏi thiết kế kỹ thuật phức tạp hơn, chi phí đầu tư và bảo trì cao hơn, đồng thời phải đảm bảo khả năng hoạt động ổn định trong điều kiện nhiệt độ cao khi xảy ra cháy.
Hệ thống hút khói theo khu vực chức năng
Trong thực tế, hệ thống hút khói không được thiết kế đồng loạt cho toàn bộ công trình mà thường được chia theo từng khu vực chức năng. Mỗi khu vực có đặc điểm sử dụng và nguy cơ cháy khác nhau nên yêu cầu kỹ thuật cũng khác nhau.
Ví dụ, khu vực hành lang và buồng thang thoát hiểm cần đảm bảo không gian ít khói để phục vụ thoát nạn; tầng hầm và bãi đỗ xe cần lưu lượng hút khói lớn do không gian kín; trong khi khu vực sản xuất hoặc kho hàng cần giải pháp hút khói phù hợp với vật liệu và quy mô sử dụng. Việc thiết kế riêng theo từng khu vực giúp hệ thống vận hành hiệu quả và tiết kiệm chi phí.
Những lưu ý quan trọng khi thiết kế và lắp đặt hệ thống hút khói
Thiết kế và lắp đặt hệ thống hút khói không chỉ là việc bố trí quạt và đường ống, mà là một quá trình kỹ thuật đòi hỏi tính toán chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn.
Tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC hiện hành
Hệ thống hút khói phải được thiết kế theo đúng quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về phòng cháy chữa cháy. Việc không tuân thủ quy định không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành mà còn gây khó khăn trong công tác thẩm duyệt, nghiệm thu và quản lý sau này. Quan trọng hơn, một hệ thống không đạt chuẩn có thể không phát huy tác dụng khi xảy ra cháy, gây hậu quả nghiêm trọng.
Tính toán chính xác lưu lượng và thời gian hút khói
Lưu lượng hút khói không thể áp dụng chung cho mọi công trình mà phải được tính toán dựa trên diện tích, chiều cao không gian, công năng sử dụng và mức độ nguy hiểm cháy. Nếu lưu lượng quá nhỏ, khói sẽ không được kiểm soát; nếu quá lớn, có thể gây xáo trộn áp suất và ảnh hưởng đến các khu vực lân cận. Do đó, việc tính toán kỹ thuật là yếu tố then chốt trong thiết kế hệ thống.
Lựa chọn thiết bị chịu nhiệt, đảm bảo độ bền và ổn định
Quạt hút khói, van chặn lửa và đường ống phải có khả năng chịu nhiệt cao trong khoảng thời gian quy định khi xảy ra cháy. Thiết bị kém chất lượng hoặc không đạt chuẩn có thể hỏng hóc ngay trong giai đoạn đầu của sự cố, khiến toàn bộ hệ thống mất tác dụng. Vì vậy, việc lựa chọn thiết bị có nguồn gốc rõ ràng và đạt tiêu chuẩn là yêu cầu bắt buộc.
Bố trí đường ống và cửa hút khói hợp lý
Đường ống hút khói cần được thiết kế tối ưu để giảm tổn thất áp suất, hạn chế rò rỉ và không ảnh hưởng đến kết cấu công trình. Cửa hút khói phải được đặt tại vị trí dễ thu gom khói nhất, tránh bị che khuất hoặc cản trở bởi các hạng mục khác trong quá trình sử dụng thực tế.
Đảm bảo khả năng liên động và vận hành tự động
Hệ thống hút khói cần được liên động với hệ thống báo cháy để kích hoạt kịp thời khi phát hiện sự cố. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào thao tác thủ công có thể làm chậm quá trình xử lý, đặc biệt trong tình huống khẩn cấp. Khả năng vận hành tự động giúp hệ thống phản ứng nhanh và hiệu quả hơn.
Poscom – Đơn vị tư vấn, thiết kế và thi công hệ thống hút khói đạt chuẩn PCCC
Hệ thống hút khói chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thiết kế đúng ngay từ đầu và thi công theo đúng kịch bản cháy thực tế của công trình. Trên thực tế, nhiều hệ thống hút khói được lắp đặt mang tính hình thức, thiếu tính toán lưu lượng, bố trí sai vị trí hoặc sử dụng thiết bị không đạt chuẩn, dẫn đến việc không thể vận hành hiệu quả khi xảy ra sự cố.
Poscom là đơn vị hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực tư vấn, thiết kế và thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy, trong đó hệ thống hút khói là một trong những hạng mục kỹ thuật trọng tâm. Poscom không triển khai theo giải pháp “đại trà”, mà xây dựng phương án dựa trên đặc điểm kiến trúc, công năng sử dụng và mức độ rủi ro cháy nổ thực tế của từng công trình.
Giải pháp hệ thống hút khói Poscom đang cung cấp
Tư vấn, khảo sát và đánh giá rủi ro cháy nổ
Poscom thực hiện khảo sát hiện trạng, phân tích không gian, chiều cao, mật độ sử dụng và đặc điểm vật liệu để:
- Xác định nguy cơ tích tụ khói và khí nóng khi xảy ra cháy
- Đề xuất loại hệ thống hút khói phù hợp (tự nhiên, cơ khí hoặc kết hợp)
- Định hướng giải pháp tối ưu về hiệu quả và chi phí đầu tư
Việc tư vấn ngay từ giai đoạn đầu giúp hạn chế sai sót trong thiết kế và tránh phải điều chỉnh, cải tạo về sau.
Thiết kế hệ thống hút khói theo đúng quy chuẩn
Poscom cung cấp dịch vụ thiết kế chi tiết hệ thống hút khói, bao gồm:
- Tính toán lưu lượng hút khói, áp suất và thời gian vận hành
- Bố trí quạt hút khói, đường ống, cửa hút – cửa xả khói hợp lý
- Thiết kế liên động với hệ thống báo cháy và các hệ thống PCCC liên quan
Hồ sơ thiết kế được xây dựng bám sát quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC hiện hành, đảm bảo thuận lợi cho công tác thẩm duyệt và nghiệm thu.
Thi công, lắp đặt hệ thống hút khói trọn gói
Với đội ngũ kỹ thuật có kinh nghiệm thực tế, Poscom trực tiếp triển khai thi công hệ thống hút khói:
- Đúng theo hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt
- Sử dụng thiết bị đạt tiêu chuẩn, có khả năng chịu nhiệt cao
- Kiểm soát chặt chẽ chất lượng trong suốt quá trình thi công
Hệ thống sau khi lắp đặt được kiểm tra, chạy thử và bàn giao đầy đủ hồ sơ kỹ thuật.
Kiểm tra, bảo trì và cải tạo hệ thống hút khói hiện hữu
Bên cạnh các công trình mới, Poscom còn cung cấp dịch vụ:
- Kiểm tra, đánh giá hiệu quả vận hành hệ thống hút khói hiện có
- Phát hiện và khắc phục các tồn tại kỹ thuật, sai lệch so với quy chuẩn
- Đề xuất phương án cải tạo, nâng cấp phù hợp với hiện trạng sử dụng
Đây là giải pháp quan trọng giúp các công trình nâng cao mức độ an toàn mà không phải đầu tư lại toàn bộ hệ thống.
Giá trị Poscom mang lại cho công trình
- Giải pháp hút khói được xây dựng dựa trên kịch bản cháy thực tế
- Đảm bảo tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC hiện hành
- Hệ thống vận hành hiệu quả, sẵn sàng khi xảy ra sự cố
- Đồng hành lâu dài từ tư vấn, triển khai đến bảo trì
Poscom hướng tới mục tiêu an toàn thực chất, không làm PCCC theo hướng hình thức hay đối phó.
Liên hệ Poscom – Chủ động kiểm soát khói, nâng cao an toàn công trình
Hệ thống hút khói là yếu tố then chốt trong việc bảo vệ con người và tài sản khi xảy ra cháy. Việc đầu tư đúng ngay từ đầu hoặc rà soát, cải tạo hệ thống hiện hữu sẽ giúp công trình chủ động kiểm soát rủi ro và đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an toàn PCCC.
Liên hệ Poscom để được khảo sát, tư vấn và triển khai giải pháp hệ thống hút khói phù hợp, hiệu quả và bền vững cho công trình của bạn.
POSCOM – CONNECTING DREAMS
Địa chỉ: Tầng 21, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội
Hotline: +84 90 436 24 68
Website: https://poscom.com.vn/
Facebook: https://www.facebook.com/poscom.com
