Trong các công trình sản xuất, lối thoát hiểm nhà xưởng không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy chuẩn PCCC mà còn là “tuyến đường sống” giúp công nhân, kỹ sư và nhân viên an toàn thoát khỏi khu vực nguy hiểm khi xảy ra hỏa hoạn hoặc sự cố khẩn cấp. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến việc thiết kế, thi công và duy trì lối thoát hiểm đạt chuẩn.
Vậy lối thoát hiểm cho nhà xưởng cần được xây dựng như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết.
1. Tầm quan trọng của lối thoát hiểm trong nhà xưởng
Lối thoát hiểm không chỉ là một hạng mục kỹ thuật bắt buộc trong thiết kế thi công phòng cháy chữa cháy (PCCC), mà còn là “lá chắn an toàn” bảo vệ tính mạng con người và tài sản trong mọi tình huống khẩn cấp.
Bảo vệ tính mạng con người – ưu tiên hàng đầu
Trong một sự cố cháy nổ, mỗi giây trôi qua đều có thể quyết định sự sống còn. Nhà xưởng thường có diện tích lớn, số lượng công nhân đông, khói và lửa lan nhanh. Nếu lối thoát hiểm không được bố trí hợp lý, người lao động dễ rơi vào tình trạng hoảng loạn, ùn tắc, thậm chí mất phương hướng.
Một hệ thống thoát hiểm khoa học, rõ ràng sẽ đảm bảo hàng trăm, thậm chí hàng nghìn công nhân thoát ra ngoài nhanh chóng, an toàn.
Giảm thiểu thiệt hại tài sản cho doanh nghiệp
Không chỉ bảo vệ con người, lối thoát hiểm còn giúp giảm thiểu tình trạng hỗn loạn khi xảy ra sự cố. Khi công nhân có thể rời khỏi khu vực nguy hiểm theo lối đi được chỉ dẫn rõ ràng, lực lượng chữa cháy có thể triển khai công tác xử lý nhanh chóng, hạn chế lửa lan rộng sang máy móc, nguyên vật liệu và hàng hóa có giá trị.
Đây là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tránh tổn thất nặng nề về tài sản và gián đoạn sản xuất.
Tuân thủ pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật
Theo quy định của Luật PCCC và Nghị định 136/2020/NĐ-CP, lối thoát hiểm là hạng mục bắt buộc trong thiết kế, thi công và nghiệm thu nhà xưởng. Doanh nghiệp không đảm bảo tiêu chuẩn sẽ đối mặt với các mức xử phạt hành chính, thậm chí bị đình chỉ hoạt động cho đến khi khắc phục. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới uy tín mà còn gây thiệt hại lớn về kinh tế do ngưng trệ sản xuất.
Nâng cao uy tín và hình ảnh doanh nghiệp
Một nhà xưởng được thiết kế đầy đủ lối thoát hiểm, đạt chuẩn an toàn PCCC sẽ thể hiện sự chuyên nghiệp và trách nhiệm của chủ đầu tư đối với người lao động. Điều này không chỉ giúp công nhân yên tâm làm việc, mà còn tạo dựng hình ảnh doanh nghiệp an toàn, đáng tin cậy trong mắt khách hàng, đối tác và cơ quan quản lý.
Có thể nói, lối thoát hiểm trong nhà xưởng chính là “hệ thống cứu sinh” bắt buộc, đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ con người, tài sản và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
2. Quy chuẩn và yêu cầu đối với lối thoát hiểm nhà xưởng
Theo QCVN 06:2022/BXD và các tiêu chuẩn PCCC hiện hành, lối thoát hiểm trong nhà xưởng cần đáp ứng:
- Số lượng lối thoát: Mỗi xưởng sản xuất cần tối thiểu 2 lối thoát hiểm độc lập, phân bố ở các vị trí khác nhau để tránh rủi ro bị chặn cùng lúc.
- Chiều rộng lối thoát: Đảm bảo đủ để số lượng công nhân thoát nhanh, thông thường không nhỏ hơn 1,2m. Với nhà xưởng lớn, lối thoát cần được thiết kế rộng hơn tùy theo công suất chứa người.
- Cửa thoát hiểm: Phải mở theo chiều thoát ra ngoài, sử dụng vật liệu chống cháy và không lắp khóa phức tạp gây cản trở.
- Cầu thang thoát hiểm: Nên được làm bằng thép hoặc bê tông chịu lửa, có tay vịn chắc chắn, bề mặt chống trượt.
- Hệ thống chiếu sáng & chỉ dẫn: Bố trí đèn chiếu sáng sự cố, đèn chỉ dẫn lối thoát dạ quang hoặc LED, hoạt động được kể cả khi mất điện.
- Lối đi thông thoáng: Tuyệt đối không để hàng hóa, máy móc che chắn hoặc cản trở lối thoát hiểm.
3. Nguyên tắc thiết kế lối thoát hiểm cho nhà xưởng
Để lối thoát hiểm phát huy hiệu quả trong tình huống khẩn cấp, khâu thiết kế cần tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc kỹ thuật và tiêu chuẩn an toàn PCCC. Một số nguyên tắc quan trọng bao gồm:
Tính toán theo công năng sử dụng
Căn cứ vào số lượng công nhân, diện tích sàn và tính chất sản xuất để bố trí số lượng cửa thoát hiểm và lối thoát hiểm phù hợp. Ngoài ra, lối thoát hiểm cần được thiết kế đủ chiều rộng để đáp ứng lưu lượng thoát người. Thông thường, mỗi 100 người cần ít nhất 0,55m chiều rộng lối đi.
Ví dụ: nhà xưởng có từ 50 người trở lên phải có ít nhất 02 lối thoát nạn độc lập theo QCVN 06:2021/BXD.
Đảm bảo tính độc lập và an toàn
- Lối thoát hiểm phải tách biệt với các khu vực dễ cháy nổ như kho hóa chất, kho vật tư dễ bắt lửa, phòng chứa xăng dầu, khí đốt.
- Không bố trí lối thoát hiểm đi xuyên qua khu vực có nguy cơ cháy nổ cao, để tránh trường hợp người lao động bị mắc kẹt trong vùng nguy hiểm.
- Các cầu thang hoặc hành lang thoát hiểm phải được xây dựng bằng vật liệu chống cháy với giới hạn chịu lửa theo quy chuẩn (thường ≥ 120 phút).
Phân bố hợp lý trong không gian nhà xưởng
Khoảng cách từ bất kỳ vị trí làm việc nào đến cửa thoát hiểm gần nhất phải tuân thủ quy định. Theo QCVN 06:2021/BXD, khoảng cách này thường:
- Không quá 40m đối với công trình không có hệ thống chữa cháy tự động (sprinkler).
- Có thể mở rộng đến 60m nếu nhà xưởng được trang bị hệ thống chữa cháy tự động.
- Cửa thoát hiểm cần mở theo chiều thoát nạn, không khóa, không cản trở bởi vật dụng, máy móc.
- Hành lang, lối đi thoát hiểm phải được bố trí thông thoáng, không bị chiếm dụng làm nơi chứa hàng.
Kết hợp đồng bộ với các hệ thống PCCC khác
Lối thoát hiểm chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được kết hợp đồng bộ cùng các hệ thống an toàn khác:
- Đèn exit (chỉ dẫn lối thoát hiểm): phải sáng liên tục kể cả khi mất điện.
- Hệ thống báo cháy tự động: kịp thời cảnh báo để công nhân di chuyển ra lối thoát.
- Bình chữa cháy, họng nước chữa cháy trong nhà: bố trí gần lối thoát hiểm để xử lý kịp thời đám cháy ban đầu.
- Hệ thống hút khói, thông gió: giúp giữ lối thoát hiểm không bị ngạt khói, đảm bảo tầm nhìn.
Như vậy, một lối thoát hiểm đạt chuẩn trong nhà xưởng không chỉ đảm bảo về số lượng và kích thước mà còn phải an toàn, độc lập, phân bổ hợp lý và được hỗ trợ bởi hệ thống PCCC đồng bộ. Đây là điều kiện tiên quyết để bảo vệ tính mạng con người và tài sản khi sự cố xảy ra.
4. Quy trình thi công lối thoát hiểm nhà xưởng
Việc thi công lối thoát hiểm cần được thực hiện bởi các đơn vị có chuyên môn cao trong lĩnh vực PCCC, tuân thủ chặt chẽ bản vẽ thiết kế đã được thẩm duyệt:
- Khảo sát & thiết kế: Đánh giá hiện trạng nhà xưởng, xác định vị trí và số lượng lối thoát cần bổ sung.
- Chuẩn bị vật liệu: Lựa chọn cửa chống cháy, lan can, cầu thang, biển chỉ dẫn đạt chuẩn PCCC.
- Thi công lắp đặt: Xây dựng lối đi, lắp cửa thoát hiểm, thang bộ ngoài trời (nếu có), hệ thống chiếu sáng khẩn cấp.
- Kiểm định & nghiệm thu: Sau khi hoàn thành, công trình cần được cơ quan PCCC nghiệm thu để đảm bảo đạt yêu cầu.
- Bảo trì, duy tu định kỳ: Định kỳ kiểm tra cửa, đèn exit, hệ thống chiếu sáng, vệ sinh lối đi để đảm bảo luôn sẵn sàng.
5. Lưu ý khi sử dụng và quản lý lối thoát hiểm
Lối thoát hiểm chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được quản lý và sử dụng đúng cách. Doanh nghiệp cần chú ý:
Không khóa hoặc chặn cửa thoát hiểm
Cửa thoát hiểm phải luôn ở trạng thái sẵn sàng, tuyệt đối không dùng làm kho chứa hoặc khóa trái.
Việc chắn lối không chỉ vi phạm quy định PCCC mà còn gây nguy hiểm trực tiếp khi xảy ra sự cố.
Trang bị biển báo, đèn chỉ dẫn rõ ràng
Lắp đặt biển “EXIT”, đèn chiếu sáng sự cố và sơ đồ thoát nạn tại các vị trí dễ nhìn.
Hệ thống chỉ dẫn cần hoạt động ổn định kể cả khi mất điện.
Đào tạo và diễn tập thoát hiểm định kỳ
Công nhân phải được hướng dẫn cách nhận biết tín hiệu báo cháy, sử dụng lối thoát hiểm đúng cách.
Tổ chức diễn tập ít nhất 1–2 lần/năm để tạo thói quen xử lý khi có tình huống khẩn cấp.
Kiểm tra, bảo trì thường xuyên
Định kỳ kiểm tra cửa, khóa, bản lề, tay co thủy lực, đèn Exit và hệ thống chiếu sáng.
Nếu phát hiện hỏng hóc phải thay thế ngay để đảm bảo lối thoát hiểm luôn hoạt động tốt.
6. Poscom – Đơn vị thiết kế, thi công PCCC chuyên nghiệp
Lối thoát hiểm là hạng mục bắt buộc nhưng cũng phức tạp trong hệ thống PCCC của nhà xưởng. Với nhiều năm kinh nghiệm triển khai tại các nhà máy, khu công nghiệp lớn, Poscom tự tin mang đến giải pháp toàn diện – an toàn – tối ưu cho doanh nghiệp:
Đội ngũ kỹ sư PCCC am hiểu quy chuẩn
Các kỹ sư của Poscom nắm vững quy định pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật về PCCC.
Tư vấn thiết kế dựa trên quy mô nhà xưởng, số lượng công nhân, đặc thù sản xuất, đảm bảo phù hợp thực tế và đúng quy định.
Thi công chuẩn mực, vật liệu đạt chuẩn
Poscom sử dụng vật liệu chống cháy, cửa thoát hiểm đạt chứng nhận để đảm bảo độ bền và khả năng chịu nhiệt cao.
Quy trình thi công tuân thủ nghiêm ngặt, hạn chế tối đa rủi ro trong vận hành.
Quy trình khép kín, minh bạch
Từ khảo sát – thiết kế – thi công – nghiệm thu – bàn giao, mọi bước đều rõ ràng và có hồ sơ đầy đủ.
Doanh nghiệp dễ dàng theo dõi, kiểm soát chất lượng và tiến độ công trình.
Hỗ trợ toàn diện sau thi công
Không chỉ bàn giao công trình, Poscom còn đào tạo, hướng dẫn công nhân sử dụng lối thoát hiểm đúng cách.
Cung cấp dịch vụ bảo trì, kiểm tra định kỳ, giúp hệ thống luôn vận hành ổn định và sẵn sàng khi có sự cố.
Lối thoát hiểm không chỉ là một hạng mục bắt buộc trong thiết kế PCCC mà còn là “phao cứu sinh” bảo vệ tính mạng con người và tài sản khi sự cố xảy ra. Vì vậy, việc lựa chọn đơn vị thi công uy tín, am hiểu chuyên môn chính là chìa khóa đảm bảo an toàn lâu dài cho nhà xưởng.
Poscom – với kinh nghiệm thực tiễn, đội ngũ kỹ sư giàu chuyên môn và quy trình thi công PCCC trọn gói – sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc thiết kế, thi công và quản lý lối thoát hiểm hiệu quả.
Liên hệ ngay với Poscom để được tư vấn miễn phí và nhận giải pháp PCCC tối ưu cho nhà xưởng, đảm bảo an toàn – đúng chuẩn – tiết kiệm chi phí.
