Nhà ở kết hợp kinh doanh (shophouse, nhà phố vừa ở vừa buôn bán, cho thuê…) đang ngày càng phổ biến tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, đây cũng là loại hình tiềm ẩn rủi ro cháy nổ cao, do vừa có sinh hoạt gia đình, vừa có hoạt động kinh doanh, kho hàng, thiết bị điện công suất lớn.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ cháy nghiêm trọng gây thiệt hại lớn về người và tài sản xuất phát từ nhà ở kết hợp kinh doanh không được thiết kế – thi công hệ thống PCCC bài bản ngay từ đầu. Vậy với loại hình công trình này, PCCC cần được thiết kế – thi công như thế nào để vừa đúng quy định pháp luật, vừa đảm bảo an toàn thực tế?
1. Nhà ở kết hợp kinh doanh là gì và vì sao cần đặc biệt chú trọng PCCC?
Nhà ở kết hợp kinh doanh là loại hình công trình có nhiều chức năng sử dụng trong cùng một không gian, thường bao gồm khu vực sinh hoạt gia đình và khu vực phục vụ mục đích thương mại, dịch vụ hoặc cho thuê. Mô hình này phổ biến tại các nhà phố, shophouse, nhà liền kề trong khu dân cư.
1.1. Khái niệm nhà ở kết hợp kinh doanh
Nhà ở kết hợp kinh doanh là công trình có chức năng sử dụng hỗn hợp, phổ biến như:
- Nhà phố kinh doanh (cửa hàng, showroom, quán ăn, spa… ở tầng 1, sinh hoạt gia đình ở tầng trên)
- Nhà ở kết hợp kho hàng, văn phòng
- Nhà cho thuê mặt bằng kinh doanh phía dưới, ở phía trên
1.2. Rủi ro cháy nổ đặc thù
So với nhà ở thuần túy, loại hình này có nhiều yếu tố làm gia tăng nguy cơ cháy nổ, bao gồm:
- Mật độ người sử dụng cao, nhiều đối tượng khác nhau
- Sử dụng thiết bị điện, máy móc, bếp nấu, biển quảng cáo
- Hàng hóa dễ cháy (vải vóc, giấy, mỹ phẩm, hóa chất nhẹ…)
- Không gian thoát nạn thường bị hạn chế
Chính vì vậy, thiết kế – thi công PCCC cho nhà ở kết hợp kinh doanh không thể làm “cho có”, mà cần tuân thủ chặt chẽ các quy chuẩn hiện hành.
2. Quy định pháp luật về PCCC đối với nhà ở kết hợp kinh doanh
Trước khi triển khai xây dựng hoặc cải tạo công trình, chủ đầu tư cần hiểu rõ rằng nhà ở kết hợp kinh doanh không còn là nhà ở riêng lẻ đơn thuần, mà thuộc diện quản lý về PCCC theo quy định pháp luật.
Tùy theo quy mô, số tầng, diện tích sàn và ngành nghề kinh doanh, công trình có thể thuộc diện:
- Phải lập hồ sơ quản lý PCCC
- Phải xây dựng phương án chữa cháy và thoát nạn
- Phải thẩm duyệt và nghiệm thu PCCC trước khi đưa vào sử dụng
Việc không tuân thủ đầy đủ các yêu cầu này có thể dẫn đến bị xử phạt, đình chỉ hoạt động kinh doanh, thậm chí buộc cải tạo hoặc tháo dỡ các hạng mục không đạt chuẩn.
3. Nguyên tắc thiết kế PCCC cho nhà ở kết hợp kinh doanh
Khi thiết kế PCCC cho loại hình công trình này, yếu tố quan trọng nhất là đảm bảo an toàn thoát nạn cho con người trong mọi tình huống, đồng thời hạn chế tối đa khả năng cháy lan giữa các khu vực chức năng.
3.1. Phân tách rõ ràng khu vực ở và khu vực kinh doanh
Một thiết kế PCCC hiệu quả cần xác định ranh giới rõ ràng giữa không gian sinh hoạt và không gian kinh doanh. Việc phân tách này giúp kiểm soát nguồn nguy hiểm cháy và giảm thiểu tác động khi xảy ra sự cố.
Khu vực kinh doanh nên được bố trí tại tầng thấp, có lối ra trực tiếp, hạn chế việc sử dụng chung lối thoát nạn với khu vực ở. Trường hợp buộc phải dùng chung, cần có giải pháp ngăn cháy, ngăn khói phù hợp theo quy chuẩn.
3.2. Bố trí lối thoát nạn hợp lý và dễ tiếp cận
Lối thoát nạn là yếu tố quyết định khả năng bảo toàn tính mạng khi xảy ra cháy. Đối với nhà ở kết hợp kinh doanh, việc thiết kế lối thoát nạn cần được tính toán ngay từ giai đoạn đầu.
Cầu thang, hành lang và cửa thoát nạn phải đảm bảo thông thoáng, không bị che chắn bởi hàng hóa hoặc vật dụng sinh hoạt. Trong các công trình nhiều tầng, cần nghiên cứu phương án thoát nạn thứ hai để tăng mức độ an toàn.
3.3. Kiểm soát cháy lan và khói độc trong công trình
Khói độc là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các vụ cháy nhà ở. Do đó, thiết kế PCCC cần tập trung vào việc kiểm soát sự lan truyền của khói và nhiệt.
Việc sử dụng vật liệu hoàn thiện có khả năng chống cháy, bố trí cửa ngăn cháy tại các vị trí trọng yếu và thiết kế giải pháp thoát khói hợp lý sẽ giúp kéo dài thời gian thoát nạn, giảm thiểu thiệt hại.
4. Các hệ thống PCCC cần được thi công đồng bộ
Sau khi hoàn thiện phương án thiết kế, việc thi công PCCC cần được thực hiện đồng bộ, đúng kỹ thuật và phù hợp với quy mô công trình, tránh tình trạng lắp đặt rời rạc hoặc mang tính hình thức.
4.1. Hệ thống báo cháy
Hệ thống báo cháy đóng vai trò phát hiện sớm và cảnh báo kịp thời khi có dấu hiệu cháy. Đối với nhà ở kết hợp kinh doanh, đầu báo cần được bố trí tại khu vực kinh doanh, lối đi chung, cầu thang và các không gian có nguy cơ cao.
Một hệ thống báo cháy được thiết kế đúng sẽ giúp người sử dụng chủ động xử lý ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế cháy lan và tạo điều kiện thoát nạn an toàn.
4.2. Hệ thống chữa cháy ban đầu
Chữa cháy ban đầu là tuyến phòng thủ quan trọng nhất trong các công trình nhà ở. Tùy vào diện tích và tính chất kinh doanh, công trình có thể được trang bị bình chữa cháy xách tay, hệ thống họng nước trong nhà hoặc hệ thống chữa cháy tự động.
Việc lựa chọn chủng loại và bố trí thiết bị cần phù hợp với nguy cơ cháy thực tế, đảm bảo dễ sử dụng và tiếp cận nhanh khi xảy ra sự cố.
4.3. Hệ thống chiếu sáng sự cố và thoát khói
Trong điều kiện cháy, mất điện là tình huống rất dễ xảy ra. Vì vậy, hệ thống chiếu sáng sự cố đóng vai trò duy trì tầm nhìn và định hướng thoát nạn.
Bên cạnh đó, các giải pháp thoát khói tự nhiên hoặc cưỡng bức cần được tính toán phù hợp với kiến trúc công trình, giúp giảm mật độ khói trong khu vực thoát nạn và bảo vệ người bên trong.
5. Những sai lầm phổ biến khi thiết kế – thi công PCCC cho nhà ở kết hợp kinh doanh
Một trong những sai lầm thường gặp là xem nhẹ công tác PCCC, chỉ lắp đặt thiết bị mang tính đối phó để hoàn thiện hồ sơ. Nhiều công trình không tính toán lối thoát nạn ngay từ đầu, dẫn đến việc phải cải tạo tốn kém hoặc không đạt yêu cầu khi kiểm tra.
Những sai lầm thường gặp nhất đó là:
- Chỉ lắp bình chữa cháy cho có, không đúng chủng loại
- Không thiết kế báo cháy, chỉ dựa vào cảm tính
- Lối thoát nạn bị che khuất bởi hàng hóa
- Không kiểm tra, bảo trì hệ thống PCCC định kỳ
- Thi công không đúng hồ sơ, dẫn đến không nghiệm thu được
Ngoài ra, việc tự ý thay đổi công năng sử dụng sau khi hoàn thiện cũng là nguyên nhân khiến hệ thống PCCC không còn phù hợp với thực tế vận hành, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn.
6. Poscom – Đơn vị thiết kế và thi công PCCC chuyên nghiệp cho nhà ở kết hợp kinh doanh
Với kinh nghiệm triển khai nhiều dự án nhà phố, shophouse, thiết kế PCCC chung cư mini và công trình hỗn hợp, Poscom cung cấp giải pháp PCCC toàn diện, bám sát thực tế sử dụng và quy định pháp luật hiện hành.
- Khảo sát thực tế, tư vấn giải pháp phù hợp từng mô hình
- Thiết kế PCCC đúng quy chuẩn, dễ nghiệm thu
- Thi công trọn gói, đảm bảo kỹ thuật & thẩm mỹ
- Hỗ trợ hồ sơ pháp lý, thẩm duyệt – nghiệm thu PCCC
- Bảo trì, bảo dưỡng hệ thống sau bàn giao
Poscom thực hiện khảo sát chi tiết công trình, tư vấn phương án thiết kế phù hợp, thi công đúng kỹ thuật và hỗ trợ đầy đủ hồ sơ pháp lý liên quan đến thẩm duyệt, nghiệm thu PCCC. Mục tiêu không chỉ là giúp công trình đáp ứng yêu cầu kiểm tra, mà còn đảm bảo an toàn lâu dài trong quá trình vận hành.
Nhà ở kết hợp kinh doanh là loại hình công trình tiềm ẩn nhiều rủi ro cháy nổ, đòi hỏi cách tiếp cận PCCC nghiêm túc và chuyên nghiệp. Việc đầu tư thiết kế – thi công PCCC bài bản ngay từ đầu sẽ giúp chủ đầu tư chủ động kiểm soát rủi ro, bảo vệ con người, tài sản và hoạt động kinh doanh.
Lựa chọn đơn vị có năng lực và kinh nghiệm thiết kế thi công PCCC như Poscom chính là giải pháp bền vững để đảm bảo công trình an toàn, đúng quy định và vận hành hiệu quả trong dài hạn.
POSCOM – CONNECTING DREAMS
Địa chỉ: Tầng 21, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội
Hotline: +84 90 436 24 68
Website: https://poscom.com.vn/
Facebook: https://www.facebook.com/poscom.com
