Cháy nổ tại nhà máy, khu sản xuất luôn tiềm ẩn mức độ nguy hiểm rất cao do đặc thù không gian rộng, nhiều máy móc, vật liệu dễ cháy và số lượng lớn người lao động cùng làm việc. Trong những tình huống này, kỹ năng thoát nạn đóng vai trò quyết định đến việc giảm thiểu thương vong và thiệt hại về người.
Trang bị kiến thức và kỹ năng thoát nạn không chỉ là yêu cầu bắt buộc trong công tác an toàn lao động mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân đang làm việc trong môi trường công nghiệp.
1. Vì sao kỹ năng thoát nạn tại nhà máy đặc biệt quan trọng?
Trong môi trường sản xuất công nghiệp, cháy nổ không chỉ là sự cố nguy hiểm mà còn là tình huống khẩn cấp có khả năng gây thảm họa nếu người lao động không được trang bị kỹ năng thoát nạn đúng cách. Tầm quan trọng của kỹ năng này xuất phát từ chính những đặc thù rất riêng của nhà máy, khu công nghiệp.
1.1. Môi trường nhà máy tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ phức tạp
Nhà máy là nơi tập trung nhiều yếu tố dễ phát sinh cháy nổ như:
- Hệ thống máy móc vận hành liên tục, sinh nhiệt lớn
- Thiết bị điện công suất cao, đường dây điện chằng chịt
- Nhiên liệu, hóa chất, dung môi, nguyên vật liệu dễ cháy
- Không gian sản xuất kín, trần cao, khó thoát khói
Chỉ một sự cố nhỏ như chập điện, rò rỉ hóa chất hay ma sát quá nhiệt cũng có thể nhanh chóng biến thành đám cháy lớn. Trong bối cảnh đó, người lao động cần phản xạ thoát nạn chính xác và kịp thời, thay vì mất thời gian xử lý theo cảm tính.
1.2. Cháy tại nhà máy thường lan nhanh và khó kiểm soát
Khác với nhà ở dân dụng, đám cháy trong nhà máy thường có tốc độ lan rất nhanh do:
- Diện tích rộng, gió lưu thông mạnh trong xưởng
- Nhiều vật liệu dễ bắt lửa, cháy âm ỉ hoặc phát nổ
- Hệ thống dây chuyền sản xuất kết nối liên hoàn
Khi cháy lan rộng, việc tiếp cận của lực lượng chữa cháy bên ngoài sẽ gặp nhiều khó khăn. Trong những phút đầu tiên, kỹ năng thoát nạn của người lao động chính là “hàng rào bảo vệ” duy nhất cho tính mạng.
1.3. Nguy cơ thương vong cao do khói độc và hoảng loạn
Thực tế cho thấy, đa số các ca tử vong trong hỏa hoạn không phải do bị lửa thiêu mà do:
- Ngạt khói, hít phải khí độc
- Mất phương hướng trong không gian lớn, tầm nhìn kém
- Chen lấn, giẫm đạp khi xảy ra hoảng loạn tập thể
Nhà máy thường có số lượng công nhân lớn, nếu không có kỹ năng thoát nạn và kỷ luật di chuyển, nguy cơ xảy ra hoảng loạn dây chuyền là rất cao. Khi đó, chỉ một hành động sai lầm cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho nhiều người.
1.4. Cấu trúc nhà xưởng phức tạp, dễ gây lúng túng khi sự cố xảy ra
Nhiều nhà máy có:
- Kết cấu nhiều khu vực, nhiều tầng, hành lang dài
- Các khu chức năng tách biệt: sản xuất, kho, kỹ thuật
- Nhiều lối đi nội bộ nhưng không phải lối thoát hiểm
Nếu người lao động không được đào tạo kỹ năng thoát nạn và không nắm rõ sơ đồ thoát hiểm, họ rất dễ:
- Đi nhầm vào khu vực nguy hiểm
- Mắc kẹt trong không gian kín
- Mất thời gian tìm lối ra trong tình huống khẩn cấp
Do đó, kỹ năng thoát nạn không chỉ là “biết chạy ra ngoài”, mà là biết chạy đúng hướng – đúng cách – đúng thời điểm.
2. Nhận biết sớm dấu hiệu cháy nổ để chủ động thoát nạn
Trong các sự cố cháy nổ tại nhà máy, thời gian phản ứng trong những phút đầu tiên mang tính quyết định. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường giúp người lao động kịp thời kích hoạt quy trình xử lý, báo động và thoát nạn an toàn trước khi đám cháy lan rộng hoặc phát nổ.
Nhận diện nguy cơ không chỉ là nhiệm vụ của bộ phận an toàn, mà là trách nhiệm của từng cá nhân đang làm việc trong nhà máy.
- Mùi khét bất thường, mùi hóa chất cháy
- Khói xuất hiện ở khu vực máy móc, trần nhà, hệ thống kỹ thuật
- Nhiệt độ tăng đột ngột, có tia lửa điện, tiếng nổ nhỏ
- Hệ thống báo cháy kích hoạt hoặc có cảnh báo từ bộ phận an toàn
Ngay khi nhận thấy dấu hiệu cháy, tuyệt đối không chủ quan và cần thực hiện ngay các bước thoát nạn theo phương án đã được huấn luyện.
3. Kỹ năng thoát nạn khi xảy ra cháy nổ trong nhà máy
Giữ bình tĩnh và tuân thủ hướng dẫn
Hoảng loạn là nguyên nhân khiến nhiều người đưa ra quyết định sai lầm. Khi có cháy:
- Giữ bình tĩnh, không chen lấn, xô đẩy
- Lắng nghe và làm theo hướng dẫn của đội PCCC cơ sở hoặc người phụ trách an toàn
- Không tự ý quay lại khu vực nguy hiểm
Di chuyển theo lối thoát hiểm đã quy định
Mỗi nhà máy đều phải có sơ đồ thoát nạn và lối thoát hiểm rõ ràng. Khi thoát nạn:
- Di chuyển nhanh nhưng trật tự theo biển chỉ dẫn thoát hiểm, lối thoát hiểm cho nhà xưởng
- Không sử dụng thang máy
- Đi sát tường, theo hàng, hỗ trợ người yếu hơn nếu có thể
Phòng tránh ngạt khói khi di chuyển
Khói là mối nguy hiểm lớn nhất trong hỏa hoạn. Người lao động cần:
- Cúi thấp người hoặc bò sát sàn khi có nhiều khói
- Dùng khăn ướt, áo, vải che kín mũi và miệng
- Tránh hít thở sâu, không chạy ngược chiều khói
Xử lý khi bị kẹt trong khu vực cháy
Nếu không thể thoát ra ngoài ngay:
- Nhanh chóng tìm phòng kín, đóng chặt cửa
- Dùng khăn ướt chèn kín các khe cửa để ngăn khói
- Di chuyển ra gần cửa sổ, ban công để ra tín hiệu cầu cứu
- Tuyệt đối không nhảy từ trên cao xuống nếu chưa có phương án cứu hộ
4. Những sai lầm thường gặp khi thoát nạn tại nhà máy
Trong nhiều vụ cháy nổ nghiêm trọng tại nhà máy, nguyên nhân dẫn đến thương vong không chỉ đến từ mức độ nguy hiểm của đám cháy, mà còn xuất phát từ những sai lầm trong quá trình thoát nạn của người lao động. Phần lớn các sai lầm này đến từ tâm lý chủ quan, thiếu kỹ năng hoặc không được huấn luyện đầy đủ.
Việc nhận diện rõ những hành vi sai lầm phổ biến sẽ giúp người lao động tránh lặp lại trong tình huống khẩn cấp, từ đó nâng cao khả năng thoát nạn an toàn.
- Quay lại lấy tài sản, máy móc hoặc đồ cá nhân
- Trốn trong nhà vệ sinh, góc khuất không có lối thoát
- Di chuyển ngược hướng thoát hiểm do thiếu quan sát
- Không tham gia diễn tập nên lúng túng khi sự cố xảy ra
Những sai lầm này cần được chỉ rõ và loại bỏ thông qua công tác huấn luyện thường xuyên.
5. Vai trò của doanh nghiệp trong đào tạo kỹ năng thoát nạn
Trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại nhà máy, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm và mang tính quyết định. Người lao động chỉ có thể thoát nạn an toàn khi được làm việc trong một môi trường có tổ chức, được đào tạo bài bản và có hệ thống hỗ trợ đầy đủ từ phía doanh nghiệp.
Đào tạo kỹ năng thoát nạn không phải là hoạt động mang tính hình thức, mà là một phần không thể tách rời trong chiến lược quản lý an toàn và phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Để kỹ năng thoát nạn thực sự phát huy hiệu quả, doanh nghiệp cần:
- Tổ chức huấn luyện PCCC định kỳ cho toàn bộ người lao động
- Thực hiện diễn tập phương án thoát nạn sát với thực tế sản xuất
- Bố trí đầy đủ lối thoát hiểm, đèn chỉ dẫn, sơ đồ thoát nạn
- Kiểm tra, bảo trì thường xuyên hệ thống báo cháy và chữa cháy
Việc đầu tư cho an toàn không chỉ giúp tuân thủ quy định pháp luật mà còn bảo vệ tài sản lớn nhất của doanh nghiệp: con người.
Cháy nổ là rủi ro không ai mong muốn nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu hậu quả nếu mỗi người lao động được trang bị đầy đủ kỹ năng thoát nạn. Hiểu đúng – chuẩn bị sẵn – hành động kịp thời chính là chìa khóa giúp bảo vệ tính mạng trong những tình huống khẩn cấp tại nhà máy.
An toàn không phải là lựa chọn, mà là nguyên tắc bắt buộc trong mọi hoạt động sản xuất.
An toàn PCCC không chỉ dừng lại ở thiết bị hay hồ sơ pháp lý, mà bắt đầu từ nhận thức đúng – đào tạo chuẩn – hệ thống vận hành hiệu quả. Hiểu rõ điều đó, POSCOM mang đến giải pháp thiết kế thi công PCCC toàn diện cho nhà máy, khu công nghiệp và cơ sở sản xuất trên toàn quốc.
POSCOM không chỉ tư vấn và thi công hệ thống PCCC đạt chuẩn, mà còn đồng hành cùng doanh nghiệp trong:
- Khảo sát, đánh giá rủi ro cháy nổ sát với thực tế nhà máy
- Xây dựng phương án thoát nạn khoa học, dễ triển khai
- Tư vấn bố trí lối thoát hiểm, biển báo, đèn sự cố đúng quy định
- Hỗ trợ đào tạo, diễn tập kỹ năng thoát nạn cho người lao động
- Đảm bảo hệ thống PCCC đáp ứng yêu cầu thẩm duyệt, nghiệm thu và vận hành lâu dài
Với đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm và quy trình triển khai chuyên nghiệp, POSCOM giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro – nâng cao an toàn – bảo vệ con người và tài sản một cách bền vững.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang:
- Cần tư vấn giải pháp PCCC cho nhà máy, xưởng sản xuất
- Chuẩn bị thẩm duyệt, nghiệm thu PCCC
- Muốn nâng cao hiệu quả đào tạo kỹ năng thoát nạn cho người lao động
POSCOM sẵn sàng đồng hành cùng bạn ngay từ hôm nay.
POSCOM – CONNECTING DREAMS
Địa chỉ: Tầng 21, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội
Hotline: +84 90 436 24 68
Website: https://poscom.com.vn/
Facebook: https://www.facebook.com/poscom.com
