Trong bối cảnh các vụ hỏa hoạn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản ngày càng nhiều, hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC) đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với hầu hết công trình, nhà xưởng, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại.
Một câu hỏi được nhiều chủ đầu tư đặt ra là: “Doanh nghiệp có thể tự triển khai thi công hệ thống PCCC hay bắt buộc phải thuê đơn vị chuyên nghiệp?”
Hãy cùng POSCOM phân tích chi tiết để có câu trả lời chính xác.
1. Thi công hệ thống PCCC bao gồm những gì?
Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng thi công hệ thống PCCC chỉ đơn giản là trang bị thêm vài bình chữa cháy, hộp cứu hỏa hoặc đầu báo khói. Thực tế, đây là một tổ hợp kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của nhiều hạng mục từ thiết kế, thi công đến vận hành. Cụ thể:
1.1. Thiết kế bản vẽ PCCC
- Được xem là bước nền tảng, quyết định toàn bộ hiệu quả hệ thống
- Bản vẽ phải phù hợp với đặc thù công trình (nhà xưởng, trung tâm thương mại, văn phòng, kho chứa…).
- Tuân thủ đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy Việt Nam (TCVN) và quốc tế (NFPA).
- Sau khi hoàn thành, hồ sơ thiết kế cần được trình cơ quan PCCC thẩm duyệt trước khi đưa vào thi công.
1.2. Hệ thống chữa cháy tự động
- Sprinkler tự động: phổ biến nhất, kích hoạt khi nhiệt độ vượt ngưỡng.
- Hệ thống bọt (Foam System): dùng cho khu vực có chất lỏng dễ cháy (xăng dầu, hóa chất).
- Khí CO₂ hoặc khí sạch (FM200, Novec 1230): áp dụng tại trung tâm dữ liệu, phòng máy chủ, kho lưu trữ tài liệu.
Đây là “xương sống” của hệ thống PCCC, có khả năng dập tắt đám cháy ngay từ giai đoạn đầu.
1.3. Hệ thống báo cháy
- Gồm trung tâm báo cháy, đầu báo khói/nhiệt, còi – đèn báo động.
- Chức năng chính: phát hiện và cảnh báo sớm khi có dấu hiệu cháy.
- Hoạt động cảnh báo nhanh chóng giúp con người sơ tán kịp thời và hỗ trợ hệ thống chữa cháy hoạt động hiệu quả hơn.
1.4. Máy bơm và nguồn nước chữa cháy
- Bao gồm bơm điện, bơm diesel, bể chứa nước hoặc bồn áp lực.
- Giữ vai trò duy trì áp lực ổn định cho toàn bộ hệ thống.
- Nếu thiếu nguồn nước dự phòng hoặc máy bơm hoạt động không ổn định, cả hệ thống PCCC sẽ gần như vô tác dụng.
1.5. Đường ống, van và tủ điều khiển
- Hệ thống đường ống dẫn nước được bố trí khoa học, tính toán theo công suất công trình.
- Van, đồng hồ đo áp lực và tủ điều khiển đảm bảo việc phân phối nước chính xác, ổn định.
- Đây là “mạch máu” của hệ thống, giúp truyền tải năng lượng chữa cháy từ nguồn nước đến các đầu phun.
1.6. Hệ thống chữa cháy vách tường và họng nước ngoài nhà
- Vách tường: được bố trí trong các tầng, hành lang, dễ dàng tiếp cận khi có sự cố.
- Họng nước ngoài nhà: kết nối trực tiếp với lực lượng cứu hỏa, hỗ trợ dập lửa từ bên ngoài.
- Đây là thành phần bắt buộc đối với hầu hết công trình lớn, nhà máy, kho xưởng.
Có thể thấy, thi công hệ thống PCCC không chỉ dừng ở lắp đặt thiết bị đơn lẻ, mà là quá trình đồng bộ từ thiết kế – thẩm duyệt – thi công – nghiệm thu. Chỉ khi tuân thủ đúng quy trình và tiêu chuẩn, hệ thống mới có thể vận hành hiệu quả, đảm bảo an toàn cho con người và tài sản.
2. Doanh nghiệp có thể tự triển khai không?
Về lý thuyết, doanh nghiệp có thể tự trang bị một số phương tiện PCCC cơ bản như bình chữa cháy xách tay, hộp cứu hỏa, nội quy an toàn… Tuy nhiên, khi nói đến một hệ thống PCCC hoàn chỉnh (gồm thiết kế, lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động, máy bơm, đường ống, trung tâm báo cháy, thẩm duyệt và nghiệm thu), thì việc tự triển khai gần như là bất khả thi.
Dưới đây là ba nhóm lý do chính:
2.1. Quy định pháp lý chặt chẽ
- Hệ thống PCCC phải được thiết kế, thẩm duyệt và nghiệm thu bởi Cục/Phòng Cảnh sát PCCC & CNCH theo đúng quy định pháp luật.
- Hồ sơ thiết kế chỉ hợp lệ khi được lập bởi đơn vị có chứng chỉ năng lực PCCC được cấp phép. Các doanh nghiệp thông thường không có quyền và năng lực pháp lý để tự thiết kế – thẩm duyệt.
- Nếu tự ý lắp đặt mà không qua thẩm duyệt, công trình sẽ:
- Không được cấp phép hoạt động.
- Có thể bị đình chỉ thi công hoặc xử phạt hành chính.
- Khi xảy ra sự cố cháy nổ, doanh nghiệp phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật.
Điều này cho thấy, về mặt pháp lý, doanh nghiệp không thể tự triển khai một hệ thống PCCC hoàn chỉnh.
2.2. Yêu cầu kỹ thuật phức tạp
- Một hệ thống PCCC bao gồm nhiều hạng mục đòi hỏi kiến thức chuyên sâu: áp lực nước, công suất bơm, hệ thống điện, cảm biến, điều khiển tự động, tính toán tải nhiệt, phân vùng chữa cháy…
- Việc lắp đặt phải tuân thủ hàng loạt tiêu chuẩn (TCVN, NFPA, BS, UL/FM). Nếu không đạt chuẩn, hệ thống sẽ không được nghiệm thu.
- Chỉ một sai sót nhỏ như:
- Đường ống không đủ áp lực,
- Đầu phun Sprinkler đặt sai khoảng cách,
- Hệ thống báo cháy kết nối sai, có thể khiến cả hệ thống mất tác dụng khi hỏa hoạn xảy ra.
Đây là rủi ro rất lớn nếu doanh nghiệp tự ý triển khai mà không có kỹ sư chuyên môn.
2.3. Rủi ro an toàn và chi phí
- Nếu tự triển khai mà hệ thống hoạt động không đúng chuẩn, nguy cơ cháy nổ vẫn tồn tại, trong khi chi phí đầu tư ban đầu trở nên lãng phí.
- Khi xảy ra sự cố, doanh nghiệp phải gánh chịu:
- Thiệt hại tài sản (máy móc, hàng hóa, công trình),
- Gián đoạn sản xuất kinh doanh,
- Rủi ro pháp lý (bị xử phạt, đình chỉ hoạt động),
- Mất uy tín thương hiệu đối với khách hàng và đối tác.
- Ngược lại, nếu ngay từ đầu lựa chọn đơn vị thi công chuyên nghiệp, chi phí có thể cao hơn một chút nhưng doanh nghiệp sẽ được đảm bảo an toàn, tiết kiệm lâu dài và có sự bảo hành – bảo trì đồng bộ.
Như vậy, doanh nghiệp có thể tự trang bị thiết bị PCCC đơn lẻ, nhưng để xây dựng một hệ thống PCCC đồng bộ, đạt chuẩn pháp lý, vận hành hiệu quả, thì bắt buộc phải thuê đơn vị có chuyên môn và chứng chỉ năng lực.
3. Doanh nghiệp cần làm gì khi triển khai hệ thống PCCC?
Để hệ thống PCCC vừa đảm bảo an toàn thực tế, vừa tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật, doanh nghiệp cần triển khai theo các bước sau:
3.1. Khảo sát công trình
- Bước đầu tiên là đánh giá hiện trạng công trình: diện tích, công năng sử dụng, đặc thù nguy cơ cháy nổ.
- Ví dụ:
- Nhà xưởng sản xuất hóa chất cần hệ thống chữa cháy bọt/khí.
- Trung tâm thương mại, tòa nhà cao tầng thường dùng hệ thống Sprinkler tự động.
Việc khảo sát chính xác giúp xây dựng phương án thiết kế phù hợp, tránh lãng phí hoặc thiếu sót.
3.2. Thuê đơn vị thiết kế & thi công PCCC uy tín
- Doanh nghiệp phải lựa chọn nhà thầu có chứng chỉ năng lực PCCC do cơ quan chức năng cấp.
- Ưu tiên các đơn vị có kinh nghiệm thực tế triển khai dự án tương tự (nhà xưởng, kho lạnh, trung tâm thương mại…).
- Một nhà thầu uy tín không chỉ thi công, mà còn tư vấn phương án tối ưu về chi phí – hiệu quả – pháp lý.
3.3. Trình hồ sơ thẩm duyệt lên cơ quan chức năng
- Hồ sơ thiết kế hệ thống PCCC phải được nộp cho Cục/Phòng Cảnh sát PCCC & CNCH để thẩm duyệt.
- Chỉ sau khi có văn bản phê duyệt, công trình mới được phép tiến hành thi công.
- Nếu bỏ qua bước này, công trình sẽ không đủ điều kiện nghiệm thu và cấp phép hoạt động.
3.4. Thi công, lắp đặt đồng bộ
- Thi công phải tuân thủ đúng bản vẽ đã được phê duyệt.
- Các hạng mục chính bao gồm:
- Đường ống, máy bơm, bể chứa, van, tủ điều khiển.
- Hệ thống Sprinkler hoặc phương án chữa cháy tự động khác.
- Hệ thống báo cháy và cảnh báo khẩn cấp.
- Toàn bộ quá trình cần có giám sát kỹ thuật để đảm bảo an toàn và chất lượng.
3.5. Nghiệm thu PCCC
- Sau khi hoàn thành, công trình phải trải qua kiểm tra, chạy thử và nghiệm thu bởi cơ quan PCCC.
- Chỉ khi nghiệm thu đạt chuẩn, công trình mới đủ điều kiện đưa vào vận hành, sử dụng hợp pháp.
- Đây là bước bắt buộc, không thể bỏ qua.
3.6. Bảo trì và quản lý định kỳ
- Hệ thống PCCC không phải lắp đặt xong là có thể “để đó”. Doanh nghiệp cần:
- Kiểm tra áp lực nước, máy bơm, đầu phun, tủ báo cháy theo định kỳ.
- Bảo dưỡng hệ thống để tránh tắc nghẽn, hư hỏng.
- Tổ chức diễn tập PCCC cho nhân viên để nâng cao kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp.
- Đây là yếu tố quyết định đến sự sẵn sàng thực tế của hệ thống khi có sự cố.
Có thể thấy, triển khai hệ thống PCCC là một quy trình liên tục từ khảo sát – thiết kế – thẩm duyệt – thi công – nghiệm thu – bảo trì. Doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư ban đầu, mà còn phải chú trọng duy trì để đảm bảo an toàn lâu dài.
4. Poscom – Đơn vị thiết kế, thi công PCCC chuyên nghiệp
Việc triển khai hệ thống PCCC không chỉ dừng ở khâu thi công, mà còn bao gồm cả thiết kế, thẩm duyệt, nghiệm thu và bảo trì. Do đó, hợp tác với một đơn vị chuyên nghiệp, đơn vị thiết kế thi công PCCC trọn gói như POSCOM mang lại cho doanh nghiệp nhiều lợi ích thiết thực:
4.1. Tuân thủ pháp luật tuyệt đối
POSCOM đảm bảo mọi hồ sơ thiết kế, thi công và nghiệm thu đều được thực hiện theo đúng tiêu chuẩn TCVN và NFPA, cũng như các quy định hiện hành của cơ quan chức năng. Điều này giúp doanh nghiệp yên tâm khi đưa công trình vào sử dụng, tránh các rủi ro bị xử phạt hành chính hoặc chậm trễ tiến độ do hồ sơ không đạt yêu cầu.
4.2. Tối ưu chi phí đầu tư
Mỗi loại hình công trình – từ nhà xưởng, kho hàng đến tòa nhà văn phòng hay trung tâm thương mại – đều có đặc thù riêng. POSCOM sẽ tư vấn giải pháp phù hợp, cân đối giữa tính an toàn và chi phí thực tế. Nhờ đó, doanh nghiệp không phải đầu tư dàn trải, lắp đặt những hạng mục không cần thiết, đồng thời vẫn đảm bảo hiệu quả PCCC lâu dài.
4.3. Đảm bảo an toàn vận hành
Hệ thống PCCC chỉ phát huy tác dụng khi được lắp đặt chính xác và vận hành ổn định. Với đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm, POSCOM cam kết mỗi đường ống, đầu phun, máy bơm đều được lắp đặt và kiểm tra nghiêm ngặt. Điều này giúp doanh nghiệp giảm thiểu tối đa nguy cơ cháy nổ, bảo vệ tài sản và an toàn cho toàn bộ nhân sự.
4.4. Hỗ trợ lâu dài và nâng cấp kịp thời
POSCOM không chỉ dừng ở khâu bàn giao hệ thống, mà còn cung cấp dịch vụ bảo trì, bảo dưỡng định kỳ, kiểm tra khả năng vận hành và đưa ra giải pháp cải tiến khi có thay đổi trong quy chuẩn PCCC. Doanh nghiệp nhờ đó luôn duy trì được trạng thái “sẵn sàng an toàn”, đồng thời không lo hệ thống bị lạc hậu so với các quy định mới.
>>>Xem thêm: Bảo trì hệ thống PCCC cho nhà máy
Có thể thấy, việc lựa chọn POSCOM không chỉ giúp doanh nghiệp an toàn – tiết kiệm – tuân thủ pháp luật, mà còn mang đến sự an tâm dài hạn trong công tác phòng cháy chữa cháy.
Thi công hệ thống PCCC không phải là việc doanh nghiệp có thể tự triển khai nếu muốn đảm bảo an toàn và đáp ứng yêu cầu pháp lý. Đây là hạng mục bắt buộc phải được thực hiện bởi đơn vị có chuyên môn và chứng chỉ năng lực.
POSCOM – với kinh nghiệm thi công nhiều công trình, nhà máy, kho xưởng quy mô lớn – cam kết mang đến cho doanh nghiệp giải pháp PCCC đồng bộ, an toàn, tối ưu chi phí và đạt chuẩn pháp lý.
Liên hệ POSCOM ngay hôm nay để được tư vấn giải pháp PCCC phù hợp cho công trình của bạn!
